Principaal-agentrelaties en asymmetrische informatie
Bij veel afspraken handelt de één namens een ander, terwijl de één meer weet dan de ander. Dit onderwerp komt in het centraal examen terug bij verzekeringen, zorg en het bestuur van bedrijven.
Bij een principaal-agentrelatie handelt de agent namens de principaal. De principaal geeft de opdracht en de agent voert die uit.
Er zijn drie kenmerken. Er is een principaal en een agent. De agent weet meer dan de principaal. En hun belangen lopen uiteen.
Tegengestelde belangen betekent dat de agent iets wil wat niet past bij de wens van de principaal. Een adviseur wil misschien het product verkopen dat hem het meeste oplevert. De klant wil het product dat het beste bij zijn situatie past.
Asymmetrische informatie betekent dat de agent meer weet dan de principaal. De principaal kan niet goed controleren wat de agent doet. Daardoor ziet hij niet of de agent in zijn belang handelt.
Uit die combinatie kunnen twee problemen ontstaan. Bij averechtse selectie kiest de principaal vóór het contract een agent met slechte eigenschappen, omdat hij die niet kan herkennen. Bij moral hazard verandert het gedrag van de agent na het contract, omdat de principaal dat gedrag niet ziet.
Zo herken je het risico in situaties als opdrachtgever en opdrachtnemer, of aandeelhouder en bestuurder. Let steeds op twee vragen. Wie handelt namens wie, en wie weet wat?
Onthoud
Een principaal laat een agent namens hem handelen.
Asymmetrische informatie betekent dat de agent meer weet dan de principaal.
Tegengestelde belangen maken het risico op een principaal-agentprobleem groter.
Averechtse selectie speelt vóór het contract, moral hazard na het contract.
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Bij deze vraag moet je uitleggen waarom er een principaal-agentprobleem kan ontstaan tussen de consument en de vergelijkingssite.
- 1
De consument is de principaal, want hij wil een goede verzekering tegen een lage prijs.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen noemen alleen dat de belangen verschillen. Benoem ook waarom de principaal de agent niet goed kan controleren, namelijk door asymmetrische informatie.
Leerlingen verwarren averechtse selectie met moral hazard. Denk aan het moment: averechtse selectie gaat over de keuze vóór het contract, moral hazard over het gedrag erna.
Leerlingen gebruiken het woord agent voor iedereen die iets doet. Kijk of de agent echt namens een ander handelt en daar voor betaald wordt of een opdracht heeft.
Snel checken
Wat kenmerkt asymmetrische informatie in een principaal-agentrelatie?
Na het afsluiten van een inboedelverzekering gaat iemand onzorgvuldiger om met zijn spullen. Welk begrip past hier het best bij?