Macro-economische kringloop
Dit onderwerp laat zien hoe geldstromen tussen gezinnen, bedrijven, overheid en buitenland samenhangen. Het is de basis voor veel vragen over sparen, investeren en het saldo op de lopende rekening.
Een economie is een kringloop. Het geld dat de ene partij uitgeeft, komt als inkomen bij een ander terecht. Daarom bekijk je de economie in twee kringlopen: de reële kringloop en de financiële kringloop.
In de reële kringloop gaat het om goederen en diensten. Het nationaal inkomen Y bestaat uit consumptie C, bedrijfsinvesteringen I, overheidsbestedingen O en export E, min import M. Dus Y = C + I + O + E − M. Deze vergelijking beschrijft het evenwicht op de goederenmarkt.
Elke reële transactie heeft een financiële tegenhanger. Wie iets verkoopt, krijgt geld of een vordering. Wie koopt, betaalt met spaargeld of leent. Daarom geldt in de financiële kringloop: S = I + (O − B) + (E − M). Hier is S het particulier sparen en B de belastingen. Deze vergelijking beschrijft het evenwicht op de vermogensmarkt.
In een open economie hangen de sectoren samen. Het saldo op de lopende rekening is gelijk aan het nationaal spaarsaldo. Dat nationale spaarsaldo is het particulier spaarsaldo plus het overheidssaldo. Een overschot op de lopende rekening betekent dus dat een land meer spaart dan het zelf investeert.
De lopende rekening registreert de reële transacties met het buitenland. De financiële rekening registreert de financiële transacties met het buitenland. Samen laten ze zien hoe geld en vorderingen over de grens bewegen.
Onthoud
Bestedingen van de een zijn het inkomen van een ander.
In de reële kringloop geldt Y = C + I + O + E − M.
Bij elke reële transactie hoort een financiële transactie.
Het saldo op de lopende rekening is gelijk aan het nationaal spaarsaldo.
In de financiële kringloop geldt S = I + (O − B) + (E − M).
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Kroatië heeft in 2023 export en import als percentage van het nationaal inkomen Y. Is het nationaal spaarsaldo positief of negatief?
- 1
Export E is 22% van Y, dus E = 0,22 · Y.
Veelgemaakte fouten
Verwar de lopende rekening niet met de financiële rekening. De lopende rekening telt reële transacties, de financiële rekening telt vorderingen en schulden.
Trek import altijd af van export. Pas dan zie je het netto effect op de lopende rekening.
Zie sparen en investeren niet los van elkaar. Via de financiële kringloop hangen ze samen met overheid en buitenland.
Snel checken
Een land heeft een positief saldo op de lopende rekening. Wat betekent dat voor het nationaal spaarsaldo?
In een open economie geldt S = I + (O − B) + (E − M). Het particulier sparen S is 75, I is onbekend, O is 30, B is 20, E is 60 en M is 45. Hoe groot is I?