Ongelijkheid meten: Gini-coëfficiënt en percentielenratio
Met de Gini-coëfficiënt en de percentielenratio meet je hoe ongelijk inkomens verdeeld zijn. Op het examen moet je vaak uitleggen wat een verandering van zo'n maat betekent.
De Gini-coëfficiënt is een getal tussen 0 en 1 dat de inkomensongelijkheid samenvat. Bij 0 heeft iedereen precies hetzelfde inkomen. Bij 1 krijgt één persoon alles.
De Gini hoort bij de Lorenzcurve. Die laat zien welk deel van het totale inkomen bij welk deel van de bevolking hoort, van de armste naar de rijkste. Hoe verder de curve onder de diagonaal van gelijkheid ligt, hoe groter de ongelijkheid.
De percentielenratio is een eenvoudiger maat. Je vergelijkt twee punten in de verdeling, meestal het 90e en het 10e percentiel. Het inkomen van de persoon op het 90e percentiel delen door het inkomen van de persoon op het 10e percentiel levert de ratio op. Een ratio van 6 betekent dat de rijkere persoon zes keer zoveel verdient.
Bij beide maten gaat het om de primaire of de secundaire inkomensverdeling. Belastingen en uitkeringen veranderen de verdeling. Vergelijk daarom de primaire en de secundaire verdeling met dezelfde maat.
Let op de richting. Een lagere Gini betekent een gelijkere verdeling. Een hogere percentielenratio betekent meer ongelijkheid. Een stijging van de Gini is dus een stijging van de ongelijkheid.
Onthoud
De Gini-coëfficiënt ligt tussen 0 en 1, waarbij 0 volledige gelijkheid betekent.
Een hogere Gini betekent meer inkomensongelijkheid.
De percentielenratio vergelijkt het inkomen op het 90e percentiel met dat op het 10e percentiel.
Een verschil tussen primair en secundair laat zien welk effect de overheid op de verdeling heeft.
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Bij deze vraag moet je kiezen of de Gini lager is bij de primaire of de secundaire verdeling. Daarna geef je twee argumenten.
- 1
Het eerste argument gaat over de bijstand. Mensen zonder primair inkomen krijgen A$ 1.200 per jaar.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen lezen een hogere Gini als een hoger gemiddeld inkomen; kijk in plaats daarvan naar hoe ongelijk het inkomen verdeeld is.
Leerlingen verwarren de Gini met de percentielenratio; een ratio is een verhouding van twee inkomens, terwijl de Gini een getal tussen 0 en 1 is.
Bij de vergelijking van primair en secundair kijken leerlingen vaak alleen naar belastingen; neem ook uitkeringen mee, want die veranderen de verdeling eveneens.
Snel checken
Wat meet de Gini-coëfficiënt?
Een percentielenratio P90/P10 is 6. Wat betekent dat?