Begrotingsbeleid: anticyclisch en procyclisch
Met begrotingsbeleid probeert de overheid de conjunctuur te beïnvloeden. In het examen moet je uitleggen welk beleid bij welke fase van de conjunctuur past.
Met begrotingsbeleid bepaalt de overheid hoeveel ze uitgeeft en hoeveel belasting ze heft. Zo kan ze de conjunctuur beïnvloeden.
Bij een laagconjunctuur is de vraag te klein. Bedrijven produceren minder en de werkloosheid stijgt. Dan voert de overheid stimulerend begrotingsbeleid. Ze verhoogt de uitgaven of verlaagt de belastingen. Zo neemt de totale vraag toe en groeit de productie weer.
Bij een hoogconjunctuur is de vraag juist te groot. Prijzen stijgen dan snel. Dan past de overheid verkrappend begrotingsbeleid toe. Ze verlaagt de uitgaven of verhoogt de belastingen, zodat de vraag afneemt.
Beleid dat tegen de conjunctuur in werkt heet anticyclisch. Beleid dat met de conjunctuur meebeweegt heet procyclisch. Procyclisch beleid versterkt de schommelingen. Bij een laagconjunctuur zou verkrappend beleid de recessie verergeren. Bij een hoogconjunctuur zou stimulerend beleid de oververhitting verergeren.
In een open economie is het effect van stimulerend beleid vaak kleiner. Een deel van de extra bestedingen gaat naar import. Die bestedingen lekken dan weg naar het buitenland.
Onthoud
Stimulerend begrotingsbeleid betekent hogere uitgaven of lagere belastingen.
Verkrappend begrotingsbeleid betekent lagere uitgaven of hogere belastingen.
Bij een laagconjunctuur is stimulerend beleid anticyclisch en bij een hoogconjunctuur verkrappend.
Procyclisch beleid versterkt de schommelingen van de conjunctuur.
Met een open economie lekt een deel van de bestedingen weg via import.
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Bij deze vraag leg je de stelling van de econoom uit. De stelling gaat over stimulerend begrotingsbeleid in een open economie.
- 1
Stimulerend beleid verhoogt de bestedingen en daarmee het inkomen in Anderland.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen denken dat belastingverlaging altijd goed is. Bij een hoogconjunctuur is dat procyclisch en versterkt het de oververhitting.
Verkrappend beleid kan bestaan uit lagere uitgaven of uit hogere belastingen. Noem beide mogelijkheden als je het begrip uitlegt.
Snel checken
In een laagconjunctuur verlaagt de overheid de belastingen en verhoogt ze de uitgaven. Welk begrotingsbeleid is dit?
In een hoogconjunctuur verlaagt de overheid de belastingen. Welk begrotingsbeleid is dit?