Wisselkoers, betalingsbalans en internationale concurrentiepositie
Een wisselkoers bepaalt hoe duur of goedkoop de export en import van een land zijn. Bij het centraal examen wordt vaak gevraagd hoe een saldo op de betalingsbalans via de valutamarkt de concurrentiepositie beïnvloedt.
De wisselkoers is de prijs van de ene munt in termen van een andere, bijvoorbeeld euro per dollar.
De internationale concurrentiepositie van een land hangt af van het buitenlandse prijspeil ten opzichte van het binnenlandse prijspeil, en van de wisselkoers. Als de eigen munt in waarde stijgt, heet dat appreciatie. Als de munt in waarde daalt, heet dat depreciatie.
De keten werkt zo:
- Een positief saldo op de betalingsbalans betekent dat er meer geld binnenkomt dan er uitgaat. Buitenlanders vragen dan meer van de eigen munt om te betalen. De vraag naar de munt stijgt op de valutamarkt.
- Door die grotere vraag stijgt de wisselkoers: de munt apprecieert.
- Bij appreciatie worden de exportgoederen voor buitenlanders duurder en de importgoederen voor de eigen bevolking goedkoper.
- Hierdoor verslechtert de internationale concurrentiepositie, ceteris paribus.
Let op de omgekeerde werking. Depreciatie maakt export goedkoper en import duurder, waardoor het saldo op de lopende rekening stijgt en de concurrentiepositie verbetert.
Bij vaste wisselkoersen en vrij kapitaalverkeer kan de centrale bank de rente niet onafhankelijk voeren. Een hogere rente trekt kapitaal aan, waardoor de wisselkoers apprecieert.
Onthoud
Een positief saldo op de betalingsbalans leidt via de valutamarkt tot appreciatie van de eigen munt.
Appreciatie maakt export duurder en import goedkoper.
Appreciatie verslechtert de internationale concurrentiepositie, ceteris paribus.
Depreciatie werkt precies omgekeerd.
Een hogere nominale rente trekt kapitaalinvoer aan en leidt tot appreciatie.
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Leg uit welk effect een positief saldo op de betalingsbalans via de valutamarkt heeft op de internationale concurrentiepositie van Australië.
- 1
Stap 1 (1 pt, relatie saldo betalingsbalans en wisselkoers): een positief saldo betekent dat Australië per saldo meer buitenlandse valuta ontvangt dan betaalt. Buitenlanders hebben dan meer Australische dollars nodig, waardoor de vraag naar Australische dollars op de valutamarkt stijgt en de Australische dollar apprecieert.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen verwarren appreciatie met depreciatie. Onthoud: meer vraag naar de munt betekent appreciatie, en appreciatie maakt export duurder.
Leerlingen vergeten het woord ceteris paribus of de voorwaarde dat de prijzen gelijk blijven. Vermeld dat de verandering van de concurrentiepositie geldt bij gelijkblijvende overige factoren.
Leerlingen denken dat bij vaste wisselkoersen en vrij kapitaalverkeer de rente vrij gekozen kan worden. Leg uit dat een hogere rente dan kapitaal aantrekt en de wisselkoers doet stijgen.
Snel checken
Wat gebeurt er met het saldo op de lopende rekening bij appreciatie van de eigen munt, ceteris paribus?
Een land kiest voor vrij kapitaalverkeer en een vaste wisselkoers. Welke uitspraak over het monetaire beleid klopt?