Begrotingsbeleid in een muntunie
Een muntunie heeft voor- en nadelen voor de economie van de lidstaten. Dit onderwerp laat zien hoe begrotingsbeleid de plek van de wisselkoers moet innemen.
In een muntunie hebben landen één gemeenschappelijke munt. Daardoor kan een land de wisselkoers niet meer aanpassen. Dat heeft een voordeel. Wisselkoersschommelingen verdwijnen, en dat bevordert de financiële stabiliteit.
Het heeft ook een nadeel. Een lidstaat die door een schok wordt getroffen, kan niet meer via de wisselkoers reageren. Zo wordt de conjunctuurbeweging juist versterkt.
Welke mechanismen blijven er dan over? Volgens de theorie van optimale valutagebieden is een alternatief nodig. Dat kan via prijzen en lonen, via migratie of via inkomensoverdrachten, ook wel transfers genoemd.
De regels in figuur 1 gaan over het begrotingsbeleid en gelden bij een laagconjunctuur. Ligt het financieringstekort boven 2,5% van het bbp, dan geldt de correctieve arm. Het tekort moet dan omlaag, en anticyclisch beleid is niet toegestaan. Ligt het tekort op of onder 2,5%, dan geldt de preventieve arm. Daarbij is anticyclisch beleid beperkt toegestaan.
Om te toetsen welke arm van toepassing is, reken je het financieringstekort uit als percentage van het bbp. Het bbp haal je uit de staatsschuld, die in tabel 1 zowel in miljard als in procent van het bbp staat.
Onthoud
Binnen een muntunie kan een lidstaat de wisselkoers niet meer aanpassen.
Dat voorkomt wisselkoersschommelingen en bevordert de financiële stabiliteit.
Bij een schok versterkt het ontbreken van wisselkoersaanpassing de conjunctuurbeweging.
Zonder wisselkoers zijn prijzen, lonen, migratie of transfers nodig als aanpassingsmechanisme.
Het financieringstekort als percentage van het bbp bepaalt welke arm van figuur 1 geldt.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Gevraagd is om met een berekening aan te tonen dat voor Drostland in 2017 de correctieve arm van toepassing is.
- 1
Het bbp in 2017 volgt uit de staatsschuld in miljard gedeeld door het percentage van het bbp: 270,6 / 0,768 = 352,3 miljard.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen gebruiken de staatsschuld in miljard als bbp. Reken het bbp eerst uit door de schuld te delen door het percentage.
Leerlingen delen het tekort in miljard door de staatsschuld. Deel het tekort door het bbp en vermenigvuldig daarna met 100%.
Leerlingen denken dat een muntunie geen aanpassing kent. Noem prijzen, lonen, migratie of transfers als alternatief voor de wisselkoers.
Snel checken
Waarom kan een lidstaat in een muntunie een schok niet opvangen via de wisselkoers?
Welk alternatief aanpassingsmechanisme noemt de theorie van optimale valutagebieden als er geen wisselkoers is?