Het Keynesiaanse kruis en de multiplier
Met het Keynesiaanse kruis zie je hoe het inkomen zich aanpast tot het evenwicht op de goederenmarkt. Dit is de basis voor de conjunctuuranalyse met het IS-MB-GA-model en het centraal examen.
Het Keynesiaanse kruis laat zien hoe het inkomen zich aanpast tot de bestedingen gelijk zijn aan het inkomen. De bestedingen bestaan uit consumptie, investeringen en overheidsbestedingen. De consumptie stijgt als het besteedbaar inkomen stijgt. Daarom groeit de totale besteding mee met het inkomen, en de bestedingslijn loopt omhoog.
Het evenwicht ligt waar de bestedingslijn de 45-gradenlijn snijdt. Daar is het inkomen gelijk aan de bestedingen. Komt het inkomen daarboven of daaronder, dan past het zich aan tot het evenwicht is bereikt. Zo werkt het mechanisme op de goederenmarkt.
Autonome bestedingen hangen niet af van het inkomen. Consumentenvertrouwen en producentenvertrouwen bepalen hoeveel huishoudens en bedrijven bij ieder inkomen willen besteden. Bij pessimisme dalen die autonome bestedingen. De bestedingslijn schuift dan omlaag en het evenwichtsinkomen daalt.
De helling van de bestedingslijn hangt af van de marginale consumptiequote. Een lagere marginale consumptiequote maakt de lijn vlakker. Dan geeft een extra euro bestedingen minder extra inkomen. De multiplier wordt daardoor kleiner. Het spaarlek en het belastinglek bepalen ook de grootte van de multiplier. Hoe groter die lekken, hoe kleiner de multiplier.
Onthoud
Bestedingen bestaan uit consumptie, investeringen en overheidsbestedingen, en de consumptie stijgt mee met het besteedbaar inkomen.
In het evenwicht zijn het inkomen en de totale bestedingen gelijk aan elkaar.
Bij lagere autonome bestedingen schuift de bestedingslijn omlaag en daalt het evenwichtsinkomen.
De marginale consumptiequote bepaalt de helling van de bestedingslijn en daarmee de grootte van de multiplier.
Spaarlek en belastinglek maken de multiplier kleiner.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag moet je bepalen of een hoger tarief van de vlaktaks de multiplier kleiner of groter maakt.
- 1
Bij een hoger vlaktakstarief wordt het belastinglek, de marginale belastingquote, groter.
Veelgemaakte fouten
Een hogere belasting vergroot de multiplier niet. Een groter belastinglek laat minder van elke extra euro doorwerken, dus de multiplier wordt kleiner.
Ligging en helling zijn twee verschillende dingen. Een lagere autonome consumptie verschuift de lijn, een andere marginale consumptiequote verandert de helling.
Een lagere marginale consumptiequote maakt de bestedingslijn vlakker, niet steiler. Reken dat na met de helling in de formule.
Snel checken
Welke verandering maakt de multiplier groter?
Het consumentenvertrouwen daalt. Wat gebeurt er met het Keynesiaanse kruis?