Conjuncturele werkloosheid en de rente volgens de beleidsregel
Conjuncturele werkloosheid hangt samen met een negatieve output gap. In het examen moet je uitleggen waarom een coëfficiënt in de uitgebreide beleidsregel van de centrale bank negatief moet zijn.
Conjuncturele werkloosheid ontstaat wanneer de economie onder haar normale niveau draait. De output gap is dan negatief. Hoe negatiever de output gap, hoe groter de conjuncturele werkloosheid.
Bij een negatieve output gap ligt de werkloosheid boven het niveau dat op lange termijn inflatieneutraal is. Dat niveau heet de NAIRU. Het verschil Ua − Un laat zien hoe ver de werkloosheid daarboven of daaronder ligt.
Een hoge werkloosheid drukt de lonen. Werknemers hebben weinig onderhandelingsmacht, dus lonen stijgen minder snel. Bedrijven verwachten daardoor een lagere inflatie. De centrale bank kan dan een lagere rente zetten en de inflatie toch op niveau houden.
Een lage werkloosheid werkt andersom. Bedrijven concurreren om personeel en lonen stijgen sneller. De inflatieverwachting gaat omhoog. Dan is een hogere rente nodig.
Het teken van ß volgt daaruit. Als Ua hoger is dan Un, moet de rente dalen. Dus moet ß negatief zijn. Zo ontstaat een tegengesteld verband tussen werkloosheid en rente.
Onthoud
Conjuncturele werkloosheid hoort bij een negatieve output gap.
Werkloosheid boven de NAIRU drukt de lonen en de inflatieverwachting.
Bij werkloosheid boven de NAIRU kan de rente lager, dus ß is negatief.
Een positief verschil maal een negatieve ß geeft een lagere rente.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Leg uit waarom aan de coëfficiënt ß een negatieve waarde moet worden toegekend.
- 1
In de uitgebreide regel gaat het om de term ß(Ua − Un).
Veelgemaakte fouten
Leerlingen denken dat ß negatief is omdat werkloosheid slecht is. Beter is het teken van Ua − Un te bepalen en te kijken wat dat voor de rente doet.
Leerlingen laten de lonen en de inflatieverwachting weg in hun uitleg. Beter is de keten lonen, inflatieverwachting en rente expliciet op te schrijven.
Snel checken
De werkloosheid ligt boven de NAIRU. Wat gebeurt er met de beleidsrente volgens de uitgebreide regel als ß negatief is?
Wanneer neemt de conjuncturele werkloosheid toe?