Schakelingen en hun componenten
In deze les lees je schema's van schakelingen en leg je uit hoe sensoren, schakelaars en regelaars werken. Dat komt op het examen terug bij situaties zoals een inbrekersalarm of een schemerschakeling.
Een schakeling heeft altijd een bron, verbruikers en draden. In een schema staan de componenten met symbolen. Je leest het schema van de bron naar de verbruiker.
Een sensor zet een verandering om in een verandering van de stroom of spanning. Een lichtafhankelijke weerstand (LDR) heeft minder weerstand bij meer licht. Een NTC is een temperatuurafhankelijke weerstand. Bij hogere temperatuur wordt de weerstand kleiner. Een magneetcontact is een schakelaar die sluit of opent door een magneet in de buurt.
Een schakelaar, zoals een relais, gebruikt een klein stroompje om een groter circuit aan of uit te zetten. Zo kan een zwakke sensor een bel, lamp of motor schakelen. Een dimmer regelt de stroom of spanning naar een lamp. Daardoor brandt de lamp zachter of feller.
Bij een inbrekersalarm zit het magneetcontact in het circuit van de deur. Gaat de deur open, dan verandert het circuit en gaat de bel af. Bij een automatische deur zet een sensor de motor aan. Bij een schemerschakeling zorgt de LDR voor een andere spanning, zodat de lamp bij donker aangaat.
Onthoud
Lees een schema van de bron naar de verbruiker
Een sensor verandert een grootheid in een verandering van stroom of spanning
Een relais schakelt een groot circuit met een klein stroompje
Een LDR heeft meer weerstand in het donker
Een dimmer regelt de helderheid van een lamp
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een schemerschakeling bestaat uit een LDR en een vaste weerstand van 10 kΩ in serie, aangesloten op 6,0 V. Hoe groot is de spanning over de vaste weerstand in het donker, als de LDR dan 20 kΩ is?
- 1
Totale weerstand is 20 kΩ + 10 kΩ = 30 kΩ
Veelgemaakte fouten
Lees het schema niet van de bron naar de verbruiker, maar kijk eerst naar het symbool van elk component.
Denk niet dat een LDR meer weerstand heeft bij veel licht, maar reken met de tabel of het gegeven uit de vraag.
Reken bij een serieschakeling niet met de spanning van de bron over één component, maar verdeel de spanning over de weerstanden.
Snel checken
Een inbrekersalarm bevat een magneetcontact op de deur. Het alarm is zo gemaakt dat de bel afgaat als de stroomkring wordt onderbroken. Wat gebeurt er als de deur wordt opengemaakt?
Een schemerschakeling zet een lamp 's avonds aan. Welke verandering van de LDR zorgt daarvoor?