Kracht en veiligheid: soorten krachten en hun werking
In deze les leer je welke soorten krachten er zijn en hoe je een kracht als pijl tekent. Dat heb je nodig om krachten te herkennen en te meten in het examen.
Een kracht is een duw of een trek. Je ziet een kracht aan wat hij doet: een voorwerp beweegt, vervormt of verandert van richting.
Er zijn verschillende soorten krachten. Spierkracht komt van je spieren. Veerkracht en spankracht ontstaan wanneer iets vervormt en weer terug wil naar de oorspronkelijke vorm. Zwaartekracht trekt voorwerpen naar de aarde toe. Wrijvingskracht werkt tegen een beweging in. Magnetische kracht en elektrische kracht werken op afstand, bijvoorbeeld tussen twee magneten of tussen geladen voorwerpen.
Elke kracht heeft een grootte, een richting en een aangrijpingspunt. De grootte meet je in newton met een veerunster of een krachtsensor. Het aangrijpingspunt is de plek waar de kracht op het voorwerp werkt.
Je tekent een kracht als een pijl. De lengte van de pijl geeft de grootte. De richting van de pijl geeft de richting van de kracht. Het beginpunt van de pijl ligt op het aangrijpingspunt. Kies daarbij altijd een schaal, bijvoorbeeld 1 cm voor 2 N.
Onthoud
Een kracht herken je aan wat hij doet met een voorwerp.
Spierkracht, veerkracht en spankracht komen door vervorming of spieren.
Zwaartekracht, wrijvingskracht, magnetische kracht en elektrische kracht hebben elk hun eigen werking.
Een kracht heeft grootte, richting en aangrijpingspunt.
In een vectorvoorstelling geeft de lengte van de pijl de grootte van de kracht.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een leerling trekt een karretje naar rechts met een veerunster. De veerunster wijst 12 N aan. Teken de kracht als vector met een schaal van 1 cm voor 2 N.
- 1
Bepaal de lengte van de pijl: 12 N gedeeld door 2 N per cm is 6 cm.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen noemen een kracht zonder richting. Geef altijd ook de richting aan, bijvoorbeeld naar links of omhoog.
Leerlingen tekenen de pijl met de verkeerde lengte. Reken eerst de grootte om naar de gekozen schaal.
Leerlingen verwisselen wrijvingskracht en zwaartekracht. Denk aan wat de kracht veroorzaakt: contact tussen oppervlakken of de aantrekking van de aarde.
Snel checken
Twee magneten trekken elkaar aan zonder dat ze elkaar raken. Welke kracht werkt er tussen de magneten?
Op een voorwerp werkt een kracht van 4 cm lengte, die naar rechts wijst. Wat geeft de lengte van de pijl aan?