Krachten in constructies
In een constructie werken meerdere krachten tegelijk op een onderdeel. Bij deze les leer je welke krachten optreden, op welk voorwerp ze werken en hoe je de nettokracht bepaalt.
Een constructie bestaat uit onderdelen die elkaar krachten geven. Voor elke kracht hoort een duidelijke vraag: welk voorwerp voelt de kracht, en welk voorwerp oefent hem uit? Een duwkracht drukt een voorwerp weg van de bron. Een trekkracht trekt het voorwerp naar de bron toe.
Zoek bij een afbeelding eerst de onderdelen op. Teken daarna per onderdeel de krachten die erop werken, met de richting erbij. Let op dat je steeds één voorwerp tegelijk bekijkt.
De nettokracht is de som van alle krachten op een voorwerp, met rekening houden met de richting. Krachten in dezelfde richting tel je op. Krachten in tegengestelde richting trek je van elkaar af. Is de nettokracht nul, dan verandert de beweging niet. Het voorwerp blijft dan stil of beweegt met gelijke snelheid.
Krachten hebben altijd een werkingslijn en een richting. Een kracht zonder aangegeven bron of richting is onvolledig. Gebruik de vaktermen uit de syllabus, zoals duwkracht, trekkracht en nettokracht, zodat je antwoord precies is.
Onthoud
Noteer per kracht welk voorwerp hem uitoefent en op welk voorwerp hij werkt.
Een duwkracht duwt weg van de bron, een trekkracht trekt naar de bron toe.
De nettokracht is de optelling van alle krachten, met hun richting.
Bij tegengestelde krachten trek je de kleinste van de grootste af.
Een nettokracht van nul betekent dat de beweging niet verandert.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag zie je het bovenste deel van een motorkraan. Je moet per onderdeel aangeven welke kracht erop werkt.
- 1
Bekijk de balk (1), de cilinder (2) en de ketting (3) afzonderlijk.
Veelgemaakte fouten
Je noemt een kracht zonder het voorwerp te noemen dat hem uitoefent. Schrijf steeds op: kracht van voorwerp A op voorwerp B.
Je telt krachten op die in tegengestelde richting werken. Kies eerst een positieve richting en tel daarna met het juiste teken op.
Je neemt de kracht van een voorwerp op zichzelf op. Een kracht heeft altijd een ander voorwerp als bron.
Snel checken
Een motor hangt stil aan een ketting. De zwaartekracht op de motor is 2000 N naar beneden. De ketting trekt met 2000 N naar boven. Wat is de nettokracht op de motor?
Een kist wordt naar rechts geduwd met een kracht van 150 N. Wrijving werkt naar links met 60 N. Wat is de nettokracht op de kist?