Zuivere stof of mengsel: smelt- en kookpunt
Met het smelt- en kookgedrag zie je of een stof zuiver is of een mengsel. Dit onderwerp komt terug bij vragen over materialen, metalen en productieprocessen.
Een zuivere stof smelt en stolt bij één vaste temperatuur. Ook het kookpunt ligt vast. Zo herken je een zuivere stof aan de meetwaarden.
Een mengsel smelt of stolt over een traject. Het begint te smelten bij een lagere temperatuur en is pas helemaal vloeibaar bij een hogere temperatuur. Bij koken spreek je dan van een kooktraject.
Let bij een meting op de temperatuur tijdens het smelten. Blijft die gelijk, dan is de stof waarschijnlijk zuiver. Loopt de temperatuur op terwijl de stof smelt, dan is het een mengsel.
Bij een opgave kijk je eerst naar de tekst of naar de stof zelf. Welke stoffen zitten erin? Een legering is een mengsel, ook als het op één metaal lijkt. Gebruik daarna de gegevens uit de tekst of Binas om je conclusie te onderbouwen.
Onthoud
Een zuivere stof heeft een vast smeltpunt, stolpunt en kookpunt.
Een mengsel heeft een smelttraject, stolttraject of kooktraject.
Tijdens het smelten van een zuivere stof blijft de temperatuur gelijk.
Legeringen zoals brons zijn mengsels en hebben dus een traject.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Je moet met de tekst beslissen of brons een smeltpunt of een smelttraject heeft.
- 1
In de tekst staat dat het koper is gemengd met enkele andere metalen.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen denken dat elk metaal een zuivere stof is en een vast smeltpunt heeft. Kijk eerst of de tekst meerdere stoffen noemt.
Leerlingen lezen een traject als een fout in de meting. Een traject past juist bij een mengsel, dus geef dat als verklaring.
Snel checken
Een leerling verwarmt een stof en meet de temperatuur tijdens het smelten. Welke meting wijst op een zuivere stof?
Welke stof is waarschijnlijk een mengsel?