Moleculaire stoffen: formule, mono, di, tri, tetra en penta
De formule van een moleculaire stof laat zien welke atomen in één molecuul zitten en hoeveel. Met de voorvoegsels mono tot en met penta benoem je die stoffen en schrijf je hun formule op.
Een molecuulformule laat zien uit welke atomen een molecuul bestaat. Het getal achter een atoomsymbool geeft aan hoeveel atomen van dat element in één molecuul zitten. Staat er geen getal, dan gaat het om één atoom.
Neem koolstofdioxide, CO2. In één molecuul zitten één koolstofatoom en twee zuurstofatomen. Het getal 2 hoort dus bij O, niet bij C.
Bij de naamgeving gebruik je voorvoegsels voor de aantallen. Mono betekent één, di betekent twee, tri betekent drie, tetra betekent vier en penta betekent vijf. Het voorvoegsel komt voor de naam van het element dat je telt. Zo heet CO koolstofmonoxide en CO2 koolstofdioxide. Bij de eerste stof laat je mono meestal weg.
Andersom kun je ook de formule uit de naam afleiden. Zwaveltrioxide heeft drie zuurstofatomen per zwavelatoom, dus de formule is SO3. Let op dat de voorvoegsels in de naam staan en de getallen in de formule achter het symbool.
Onthoud
De formule geeft het aantal atomen van elke soort in één molecuul.
Een getal achter een atoomsymbool geldt alleen voor dat atoom.
Mono, di, tri, tetra en penta betekenen één, twee, drie, vier en vijf.
De voorvoegsels horen bij de naam, de getallen bij de formule.
Uit de naam kun je de formule opschrijven, en andersom.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Gevraagd is het massapercentage water in aluin. In de formule KAl(SO4)2·12H2O staat het water als twaalf watermoleculen.
- 1
Bereken de massa van één watermolecuul: 2 × 1,0 + 16,0 = 18,0 u.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen lezen het voorvoegsel verkeerd en schrijven SO2 voor zwaveltrioxide. Tri betekent drie, dus zet je het getal 3 achter de O.
Leerlingen laten het getal 1 weg bij mono, terwijl het wel telt. Een atoom zonder getal geldt als één atoom, dus CO bevat één C en één O.
Leerlingen zetten het getal van de formule voor het atoomsymbool. Het getal staat achter het symbool, zoals in H2O.
Snel checken
Een molecuul bestaat uit één zwavelatoom en drie zuurstofatomen. Welke molecuulformule past hierbij?
Welke naam hoort bij het molecuul CCl4?