Aardolie bewerken en kunststoffen
In een raffinaderij wordt aardolie gescheiden en omgezet tot brandstoffen en andere producten. Ook kunststoffen maak je zo, en dat onderwerp komt vaak terug in het centraal examen.
Aardolie is een mengsel van veel verschillende koolwaterstoffen. In een raffinaderij worden die gescheiden en omgezet tot bruikbare producten.
Destillatie scheidt het mengsel op kookpunt. Bij verhitting verdampen de stoffen met het laagste kookpunt als eerste. Zo ontstaan fracties zoals LPG, benzine, kerosine, diesel en stookolie.
Kraken splitst lange koolwaterstofketens in kortere. Zo ontstaan genoeg kleine moleculen voor benzine.
Uit aardolie komen ook asfaltbeton, smeermiddelen en medicijnen. Ook grondstoffen voor kunststoffen komen uit de raffinaderij.
Kunststoffen ontstaan door polymerisatie. Kleine moleculen, de monomeren, koppelen aan elkaar tot lange ketens, de polymeren.
Er zijn twee soorten kunststoffen. Een thermoplast wordt zacht bij verwarming en kun je opnieuw vormen. Een thermoharder verhardt bij het vormen en blijft daarna hard. Bij verwarming vervormt hij niet.
Een verwarmingsproef kan dus helpen om het type te bepalen. Vervormt het materiaal bij verwarming niet, dan kan het een thermoharder zijn. Let wel op: dat geldt alleen bij de temperatuur die je hebt gebruikt.
Onthoud
Destillatie scheidt aardolie in fracties op kookpunt.
Kraken maakt van lange ketens kortere moleculen.
Polymerisatie koppelt monomeren tot polymeren.
Een thermoplast wordt zacht bij verwarming, een thermoharder niet.
Een proef bij één temperatuur zegt niet alles over het materiaal.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag moet je uitleggen of de waarneming bewijst dat de bak van een thermoharder is gemaakt.
- 1
Een thermoharder vervormt bij verwarming niet, een thermoplast wel.
Veelgemaakte fouten
Kraken en destilleren lijken op elkaar, maar destillatie scheidt het mengsel en kraken maakt kortere moleculen. Noem het verschil dus precies.
Een thermoharder wordt niet zacht bij verwarming. Denk eraan dat juist een thermoplast zacht wordt.
Uit één waarneming bij één temperatuur trek je geen algemene conclusie. Schrijf daarom op welke temperatuur er is gebruikt.
Snel checken
Welke uitspraak over thermoplasten is juist?
Wat gebeurt er bij destillatie van aardolie in een raffinaderij?