Water als oplosmiddel en spoelmiddel
Water is het belangrijkste oplosmiddel in de keuken en in het lab. Je moet kunnen uitleggen welke stoffen erin oplossen en waarom zeep en wasmiddel helpen bij het spoelen.
Water is een goed oplosmiddel. Veel stoffen lossen erin op, omdat watermoleculen de deeltjes van de stof om zich heen krijgen. Zo ontstaat een oplossing.
Niet alles lost even goed op. Keukenzout en suiker lossen goed op in water. Krijt lost nauwelijks op. Olie en vet lossen niet op in water. Alcohol mengt goed met water. Zuurstof lost een beetje op, en ammoniak lost heel goed op.
De oplosbaarheid hangt ook af van de temperatuur. Bij warm water lost vaak meer op dan bij koud water. In een diagram zie je per temperatuur hoeveel gram er past.
Water gebruik je ook om dingen te spoelen. Bij het afwassen werkt water alleen niet goed op vet. Zeep en wasmiddel helpen daarbij. Ze zorgen dat het vet fijn verdeeld in het water zweeft, zodat het wegspoelt.
Bij het koken lost zout of suiker op in water. Groente en pasta kook je ook in water.
Onthoud
Water lost veel stoffen op, zoals suiker, keukenzout en alcohol.
Krijt, olie en vet lossen nauwelijks of niet op in water.
Warm water lost vaak meer op dan koud water.
Zeep en wasmiddel zorgen dat vet met het water wegspoelt.
Met een diagram lees je de oplosbaarheid af bij een gegeven temperatuur.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag moet je uitleggen waarom 25 °C te laag is voor stap 1 en stap 2. Het diagram met de oplosbaarheid van aluin is daarbij het belangrijkste.
- 1
Reken eerst om naar 100 mL: 15 gram in 50 mL is 30 gram in 100 mL.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen schrijven dat 25 °C geen heet water is. Geef liever een waarde uit het diagram en leg uit wat die waarde betekent.
Olie lost niet op in water, dus zeg niet dat olie in water oplost. Olie en water vormen twee lagen.
Een hogere temperatuur betekent niet bij elke stof meer oplossen. Kijk in het diagram naar de stof uit de vraag.
Snel checken
Welke stof lost goed op in water?
Waarom helpt zeep om vet van een pan te spoelen?