Water, zuren en basen: hard en zacht water
Water bevat vaak calciumionen en magnesiumionen. Dat bepaalt of water hard of zacht is, en het geeft problemen met apparaten en met wassen.
Hard water bevat veel calciumionen en magnesiumionen. Zacht water bevat er weinig. Je merkt het aan kalkaanslag in een waterkoker of vaatwasmachine.
Waarom is hard water vervelend? Bij verhitting valt een deel van de kalk neer als ketelsteen. Die aanslag zit dan in apparaten en kost energie. Bij het wassen reageren de ionen ook met zeep. Er ontstaat kalkzeep, een neerslag die weinig schuim geeft. Je hebt dan meer wasmiddel nodig, en de was kan grauw worden.
Ontharden betekent dat je de calciumionen en magnesiumionen uit het water haalt. Dat kan op een paar manieren:
- water koken, waarbij een deel van de kalk neerslaat
- een ionenwisselaar gebruiken, die de ionen vasthoudt
- een neerslagreactie gebruiken, zodat de ionen als slecht oplosbare stof verdwijnen
In de tabel bij ex2 zie je dat de calciumionen en magnesiumionen dalen na zuivering. Dat wijst op ontharding.
Onthoud
Hard water bevat veel calciumionen en magnesiumionen, zacht water weinig.
Ketelsteen is kalkaanslag in apparaten zoals een waterkoker.
Met hard water ontstaat kalkzeep, waardoor er minder schuim komt.
Ontharden gebeurt door koken, een ionenwisselaar of een neerslagreactie.
Een daling van calcium- en magnesiumionen in de tabel wijst op ontharding.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Gevraagd worden twee manieren om de hardheid van water te verminderen. De context over enzymen en temperatuur hoort hier niet bij.
- 1
Een manier is juist als er calciumionen of magnesiumionen uit het water verdwijnen.
Veelgemaakte fouten
Denken dat zacht water geen ionen bevat. Zacht water heeft gewoon weinig calcium- en magnesiumionen.
Ketelsteen en kalkzeep door elkaar halen. Ketelsteen is kalkaanslag in apparaten, kalkzeep is een neerslag die bij het wassen ontstaat.
Bij ontharding alleen aan het water zelf denken. Noem liever een proces dat de calcium- en magnesiumionen uit het water haalt.
Snel checken
Welke ionen zorgen voor hard water?
Wat gebeurt er als hard water met zeep reageert?