Productieprocessen en blokschema's
Bij een productieproces maak je van grondstoffen een product in de chemische industrie. Voor het examen moet je zo'n proces beschrijven, schematisch weergeven en op kleine schaal kunnen uitvoeren.
Een productieproces bestaat uit een reeks stappen. Er gaan stoffen in en er komen stoffen uit. Dat kun je schematisch weergeven.
In een blokschema staat een blok voor een stap, bijvoorbeeld een reactie. Pijlen laten zien welke stoffen naar die stap toe gaan en welke ervan af komen. Het schema laat zien wat er gebeurt, niet hoe de stap precies verloopt.
Bij een productketen zet je meerdere stappen achter elkaar. Het product van de ene stap is de grondstof van de volgende stap.
In de uitvoeringsfase voer je een proces op kleine schaal uit. Je begint met een onderzoeksvraag. Daarna bedenk je een proef, voer je die uit en noteer je wat je ziet. Met de uitkomst beantwoord je de vraag.
Bij de astronautenvraag gaan koolstofdioxide en waterstof het blok in. Methaan en water komen eruit. Dat zijn vier pijlen bij één blok.
Onthoud
Een blok is een stap in het proces, een pijl is een stof die erin of eruit gaat.
Pijlen naar het blok toe zijn de grondstoffen, pijlen ervan af zijn de producten.
Een productketen zet meerdere stappen achter elkaar, waarbij het product van de ene stap de grondstof van de volgende is.
Bij experimenteren op kleine schaal begint alles bij een onderzoeksvraag die je met een proef kunt beantwoorden.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Teken een blokschema van de reactie tussen koolstofdioxide en waterstof. Het schema heeft één blok en vier pijlen, en bij elke pijl hoort een stofnaam.
- 1
Teken eerst het blok in het midden. Dat blok is de reactie zelf.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen tekenen alleen de producten. Teken ook de grondstoffen die het blok in gaan.
Leerlingen halen de pijlen door elkaar. Let op de richting: naar het blok toe is invoer, ervan af is uitvoer.
Leerlingen beginnen een proef zonder onderzoeksvraag. Begin bij de vraag, dan weet je welke stof je verandert en wat je meet.
Snel checken
Welke stof hoort bij een pijl die naar het blok van de reactie toe gaat?
Wat heb je nodig om een productieproces op kleine schaal te onderzoeken?