in de voorbereidingsfase

Sinds 2018 20× de hoofdzaak van een examenvraag, voor het laatst in 2026.

Productonderzoek: titratie, ontleding en ionen aantonen

In dit onderwerp leer je met een titratie het zuur- of basegehalte berekenen. Ook leer je wat een ontledingsreactie is en wat een oplosbaarheidstabel je over ionen vertelt.

Bij een titratie voeg je langzaam een oplossing met bekende concentratie toe aan een oplossing waarvan je het gehalte wilt weten. Die bekende concentratie noem je het ijkgegeven. Bij het omslagpunt heeft het zuur precies net zoveel gereageerd als de base. Met het gemeten volume en het ijkgegeven reken je dan het gehalte van je monster uit.

Bij een ontledingsreactie splitst één stof uit in twee of meer nieuwe stoffen. Je hebt daar energie voor nodig. Die energie kan elektriciteit zijn, warmte of licht. Bekende voorbeelden zijn de elektrolyse van water, waarbij waterstof en zuurstof ontstaan, en het verhitten van calciumcarbonaat in een kalkoven. Zilverbromide in fotografie ontleedt onder invloed van licht.

Met een oplosbaarheidstabel kun je iets zeggen over ionen in een oplossing. Mengen twee oplossingen en ontstaat er een neerslag, dan zit er waarschijnlijk een ion in de oplossing dat met de andere stof een slecht oplosbaar zout vormt. Zonder neerslag kun je die ionen niet met zekerheid uitsluiten.

Let op bij het rekenen. Gebruik de juiste eenheden, zoals mL of L, en let op welk volume je bij het omslagpunt hebt afgelezen.

Onthoud

  • Bij een titratie reageert het zuur of de base volledig met de titrant bij het omslagpunt.

  • Een ontledingsreactie heeft één beginstof en meerdere reactieproducten.

  • Elektriciteit, warmte en licht kunnen een ontleding op gang brengen.

  • Een neerslag in een menging wijst op ionen die een slecht oplosbaar zout vormen.

Voorbeeld uit een echt examen

ex2

Sheyda wil weten welk glaswerk bij haar titratie hoort. Je moet bij elk soort glaswerk de juiste afbeelding met de letter aangeven.

  1. 1

    Het bekerglas gebruikt Sheyda om de appelazijn in op te vangen voordat ze pipetteert.

Veelgemaakte fouten

  • Verwar een ontledingsreactie niet met een verbranding. Bij een ontleding splitst één stof op door energie toe te voegen.

  • Lees bij een titratie het volume bij het omslagpunt af, niet het volume aan het begin.

  • Let bij een oplosbaarheidstabel op de conclusie. Een neerslag vertelt iets over ionen, maar geen neerslag bewijst niet dat er geen ionen zijn.

Snel checken

Welke beschrijving past bij een ontledingsreactie?

Bij het mengen van twee oplossingen ontstaat een wit neerslag. Wat kun je hieruit concluderen?