Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Natuurkunde havo/2023 · tijdvak 1

Vraag 16Kosmische explosie

4 puntenInformatieoverdracht
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. Bij deze vraag kijk je naar hoe lang het licht van de dubbelster onderweg is naar de aarde.
  2. Met de afstand en de snelheid van het licht bereken je die reistijd.
  3. Daarna reken je de reistijd om naar jaren en kijk je welke periode bij het juiste jaartal hoort.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Bij het omrekenen van seconden naar jaren maken leerlingen vaak een fout, dus schrijf elke stap apart op.
  • Let bij het verrekenen met 2023 goed op of je optelt of aftrekt, en controleer of je jaartal logisch is.
  • Een uitkomst zonder duidelijke berekening levert weinig punten op, dus laat je werk zien.
verband tussen afstand, snelheid en tijdomrekenen van eenhedenlichtsnelheid opzoeken in Binas

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 15Alle vragenVraag 17 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Sinds de uitvinding van de telescoop hebben sterrenkundigen steeds meer ontdekt over de sterrenhemel. Een bekende telescoop is de Hubble telescoop. Zie figuur 1. figuur 1 De Hubble is een ruimtetelescoop.

Sommige sterren zitten in een dubbelster-systeem. figuur 2 Dit is een systeem van twee sterren die om een gemeenschappelijk zwaartepunt Z draaien. Zie schematisch in figuur 2. Een bepaalde dubbelster heeft de naam KIC9832227 (KIC) gekregen. Deze dubbelster staat op 1,70 ⋅ 10 19 m afstand van de aarde. Of twee sterren van een dubbelster met een telescoop als afzonderlijke lichtbronnen waar te nemen zijn, hangt af van een aantal variabelen. Twee sterren zijn nog net van elkaar te onderscheiden als geldt: 1,22 ⋅ λ d = (1) D λ Hierin is: − λ de grootte van de golflengte van het licht dat van het object wordt waargenomen; − D de diameter van de telescoop; − d de afstand tussen de middelpunten van de sterren; − λ de afstand van de aarde tot de dubbelster. Hubble heeft een diameter van 2,4 m . Voor KIC geldt: d = 4,18 ⋅ 10 9 m. Hubble neemt elektromagnetische straling waar met een fotonenergie van 1,0 eV.

Voor het verband tussen de omlooptijd T van de twee sterren van KIC en de onderlinge afstand d geldt: d 3 = k (2) T 2 Hierin is k een constante. Enkele jaren geleden is bij dubbelster KIC geconstateerd dat de frequentie waarmee de twee sterren om het gemeenschappelijke zwaartepunt heen draaien verandert. Astronomen concludeerden uit deze verandering dat de sterren steeds dichter naar elkaar toe bewegen.

Als sterren steeds dichter naar elkaar toe bewegen, kunnen ze uiteindelijk samensmelten in een kosmische explosie. Door de energie die bij zo’n samensmelting vrijkomt, wordt de helderheid van het zichtbare licht van de sterren tijdelijk veel groter. In 2017 werd voorspeld dat in het jaar 2023 de kosmische explosie van dubbelster KIC op aarde te zien zou zijn. Dubbelster KIC staat op 1,70 ⋅ 10 19 m afstand van de aarde. In figuur 3 staat een tabel met vier periodes. figuur 3 periode kenmerkende gebeurtenis 1 rond het jaar 0 begin Europese jaartelling 2 rond het jaar 220 tijd van de Romeinen in Nederland 3 rond het jaar 1800 ontstaan Koninkrijk der Nederlanden 4 rond het jaar 2020 jouw middelbareschooltijd

Leg met behulp van een berekening uit in welke periode (1, 2, 3 of 4) de kosmische explosie volgens de voorspelling zou hebben plaatsgevonden.