Vraag 5Vleermuisdetector
Uitwerkbijlage
Print de uitwerkbijlageDeze vraag beantwoord je op de uitwerkbijlage. Print hem en vul hem in, of neem de figuur over op papier. Stuur daarna een foto van wat je hebt ingevuld.
Schreef je op papier? Maak een foto van de ingevulde uitwerkbijlage. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.
Hoe pak je dit aan?
- Lees in figuur 1 af tussen welke laagste en hoogste frequentie de roep van de dwergvleermuis ligt.
- Vergelijk dat frequentiebereik met het bereik dat de mens kan horen.
- Bedenk daarna of een detector die frequenties verkleint of verschuift de roep binnen dat hoorbare bereik kan brengen.
- Kies tot slot de detector die dit wel kan en leg met een zin uit waarom.
Hier verliezen leerlingen punten
- Vergeet de eenheid kHz niet bij de grenzen die je afleest uit figuur 1.
- Let op dat je het hele bereik van de roep noemt en niet alleen de hoogste of de laagste frequentie.
- Onderbouw je keuze voor de detector met een vergelijking van de frequenties, niet alleen met het resultaat.
Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.
De vraag als tekst
Charlotte en Fabio doen onderzoek naar het geluid van de roep van vleermuizen. Ze ontdekken dat iedere soort vleermuis een eigen roep heeft. Per vleermuissoort verschilt het verloop van de frequentie van de roep in de tijd. In figuur 1 is voor drie verschillende soorten vleermuizen weergegeven hoe de frequentie van hun roep verloopt in de tijd. figuur 1 dwergvleermuis hoefijzervleermuis laatvlieger Fabio neemt een roep van een vleermuis op en verwerkt deze opname in een ( u , t )-diagram; hij zoomt hierbij in op het begin en het einde van de geluidspuls. Zie figuur 2. figuur 2
De roep van een vleermuis wordt gevormd in het strottenhoofd. Charlotte vat de holte in het strottenhoofd op als een luchtkolom met een open en een gesloten uiteinde. Zie de dwarsdoorsnede van het strottenhoofd van een vleermuis in figuur 3. figuur 3 Mensen kunnen geluid met frequenties tussen 20 Hz en 20 kHz horen. Figuur 3 staat vergroot op de uitwerkbijlage. Neem aan dat de luchttemperatuur in het strottenhoofd 20 °C is.
Een vleermuisdetector is een apparaat dat het geluid van een vleermuis, dat voor de mens onhoorbaar is, via een tussenstap hoorbaar kan maken. Zie figuur 4. figuur 4 Er bestaan twee verschillende soorten vleermuisdetectoren. De eerste soort is de TE-detector. Deze detector neemt een aantal trillingen op en speelt deze trillingen vertraagd weer af. De frequenties in het geluid van de vleermuis worden daardoor verkleind met een ingestelde factor R . In formulevorm: f f = vleermuis (1) TE detector R In figuur 5 staat een ( u,t )-diagram met daarin een deel van het geluid van de hoefijzervleermuis. De frequentie van dit geluid is 83 kHz . Daarnaast staat het ( u,t )-diagram van hetzelfde deel, maar dan na bewerking door de TE-detector. figuur 5
De tweede soort detector is de HD-detector. Deze detector gebruikt een techniek waarbij de frequenties in het geluid worden ‘verschoven’. Met een knop kan worden ingesteld hoeveel de frequenties van het geluid moeten worden verschoven ( Δ f ). instel In formulevorm: f = f −Δ f (2) HD detector vleermuis instel In figuur 6 is aangegeven hoe deze techniek werkt voor de roep van de laatvlieger (zie figuur 1). figuur 6
Fabio wil de roep van de dwergvleermuis (zie figuur 1) volledig kunnen horen.
Vul de eerste zin op de uitwerkbijlage aan en omcirkel in iedere volgende zin het juiste antwoord.