Medische beeldvorming
In deze les leer je hoe röntgen, CT-scan, echografie en nucleaire diagnostiek werken en wat hun voor- en nadelen zijn. Bij het examen moet je op grond van die natuurkunde een techniek kiezen en beargumenteren.
Medische beeldvorming maakt het binnenste van het lichaam zichtbaar. Elke techniek gebruikt een ander natuurkundig principe.
Bij een röntgenopname dringt röntgenstraling door het lichaam. Weefsels absorberen een deel van die straling. Botten absorberen veel, zachte weefsels minder. Zo ontstaat het beeld.
De halveringsdikte is de dikte van een weefsel waarbij de helft van de straling wordt geabsorbeerd. Een grote halveringsdikte betekent dat de straling diep doordringt.
Bij echografie stuurt het apparaat een ultrasone geluidsgolf het lichaam in. Op de grens tussen twee weefsels kaatst een deel van het geluid terug. Het apparaat meet de tijd tot de echo terugkomt. Met de geluidsnelheid in het weefsel berekent het de diepte van die grens. Er is geen röntgenstraling, dus ook geen stralingsbelasting.
Bij nucleaire diagnostiek brengt men een tracer in het lichaam. Dat is een radioactieve stof die zich ophoopt in een bepaald orgaan. De straling bij het verval, bijvoorbeeld β-straling, meet men buiten het lichaam. Zo zie je waar de stof zit.
Een CT-scan maakt veel röntgenopnamen vanuit verschillende hoeken. Een computer rekent die opnamen om tot doorsneden van het lichaam.
Onthoud
Röntgenstraling en CT-scans berusten op absorptie van straling door weefsels.
De halveringsdikte geeft aan hoe diep straling in een weefsel doordringt.
Echografie gebruikt terugkaatsing van ultrasone geluidsgolven op weefselgrenzen.
Nucleaire diagnostiek gebruikt een tracer waarvan de straling buiten het lichaam wordt gemeten.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Gevraagd is of hyperthermie de hele huiddikte van een paard kan behandelen, met behulp van figuur 2 en figuur 3.
- 1
Figuur 2 laat zien tot welke diepte een temperatuur van 42 °C bereikt kan worden.
Veelgemaakte fouten
Lees de temperatuur af bij de gegeven diepte, en lees de diepte af bij de gegeven temperatuur, zodat je de juiste waarde vergelijkt.
Noem in je antwoord de afgelezen getallen uit de figuren, want zonder getallen krijg je geen punten.
Trek altijd een conclusie die past bij de vergelijking, en zeg expliciet of de methode geschikt is.
Snel checken
Bij een echografie stuurt het apparaat een ultrasone geluidsgolf het lichaam in. Wat gebeurt er op de grens tussen twee weefsels?
Een weefsel heeft een grote halveringsdikte. Wat betekent dat voor de straling die erdoorheen gaat?