Zonnestelsel, maanfasen en de hemelbaan
Deze les gaat over de opbouw van het zonnestelsel en over wat je aan de hemel ziet. Maanfasen en de beweging van zon, maan en sterren komen vaak terug in het examen.
Het zonnestelsel bestaat uit de zon en de hemellichamen die om de zon draaien.
De acht planeten zijn Mercurius, Venus, aarde en Mars, en daarnaast Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus. Een planeet draait om de zon, is bolvormig omdat hij groot genoeg is, en heeft zijn baan vrijgemaakt van andere brokken.
Een komeet is een klein hemellichaam van ijs en stof. Dicht bij de zon krijgt hij een staart. Een meteoriet is een steen of metaaldeeltje uit de ruimte dat de atmosfeer van de aarde binnenvalt en oplicht.
De zon verlicht altijd de helft van de maan. Hoeveel van die verlichte helft je van de aarde ziet, hangt af van de stand van de maan ten opzichte van de aarde en de zon. Zo ontstaan de maanfasen.
De zon, de maan en de sterren lijken elke dag op te komen en onder te gaan. Dat komt doordat de aarde om zijn as draait. De zon schuift ook langzaam langs de sterren, en dat zie je over een jaar.
Onthoud
Het zonnestelsel bestaat uit de zon, acht planeten en kleinere hemellichamen.
Een planeet draait om de zon en is bolvormig door zijn eigen zwaartekracht.
Kometen bestaan uit ijs en stof, en meteorieten zijn brokken die de atmosfeer binnenvallen.
Maanfasen hangen af van de stand van de maan ten opzichte van de zon en de aarde.
Zon, maan en sterren komen op en gaan onder doordat de aarde om zijn as draait.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Welke fase ziet Solar Orbiter van Venus op 18 november 2020? Bij deze vraag gebruik je figuur 6.
- 1
Het zonlicht komt van de zon. Vanuit Solar Orbiter gezien valt dat licht van rechts op Venus.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen denken dat de aarde een schaduw op de maan werpt. Leg een maanfase liever uit met de stand van de maan en de verlichte helft.
Leerlingen verwarren een meteoriet met een komeet. Een komeet bestaat uit ijs en stof, een meteoriet is een steen of metaal dat op de aarde valt.
Leerlingen vergeten vaak dat de zon altijd de helft van de maan verlicht. Begin bij die halve verlichting en kijk dan wat je vanaf de aarde ziet.
Snel checken
Welke uitspraak over maanfasen klopt?
Welke uitspraak over een meteoriet klopt?