Vraag 26Wolfstoon
Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.
Hoe pak je dit aan?
- Bedenk eerst wat er met de snaar gebeurt terwijl de vinger beweegt.
- Denk daarna na over wat een net afwijkende toon doet ten opzichte van het voorblad.
- Koppel tot slot dat effect aan de resonantie en aan de zweving die je moet verklaren.
Hier verliezen leerlingen punten
- Blijf niet bij een losse constatering steken, maar werk de redenering stap voor stap uit.
- Zorg dat je de oorzaak in de situatie van deze vraag benoemt, en niet alleen in algemene bewoordingen.
- Laat in je uitleg zien hoe het ene gevolg tot het andere leidt, zodat de redenering compleet is.
Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.
De vraag als tekst
Een cello is een snaarinstrument. Met een strijkstok wordt een van de snaren in trilling gebracht. De positie van een vinger die op de snaar wordt gezet, bepaalt de frequentie van de gespeelde toon. De lucht in de klankkast trilt mee, waardoor een duidelijk hoorbaar geluid ontstaat. figuur 1 In figuur 1 zijn het voorblad en de klankkast van de cello aangegeven. Het voorblad heeft een eigenfrequentie. Als die frequentie wordt gespeeld, kan resonantie optreden. De trillingsenergie wordt dan steeds verplaatst van de trillende snaar en meetrillende lucht in de klankkast, naar het houten voorblad en weer terug. Daardoor varieert de amplitude van het geluid sterk. Men noemt dit een zweving, het geluid hiervan klinkt onprettig. De frequentie waarbij de resonantie plaatsvindt, noemt men de wolfstoon van de cello. Op de uitwerkbijlage is een geluidsregistratie weergegeven van een cello waarop de wolfstoon wordt gespeeld.
Een cellobouwer wil de frequentie f waarbij de wolfstoon optreedt wt veranderen naar een andere frequentie die minder vaak gespeeld wordt. Hij schaaft op sommige plekken een beetje hout van het voorblad weg en constateert dat f na het schaven kleiner is geworden. Het voorblad van wt de cello kan worden gemodelleerd als een massa-veersysteem.
Door het schaven is de wolfstoon verschoven naar een minder vaak gespeelde frequentie. Als een cellospeler deze toonhoogte toch nodig heeft, kan hij de zweving verminderen door ‘vibrato’ te spelen. De vinger van de linkerhand wordt daarbij snel heen en weer bewogen rond de positie waar de snaar normaal gesproken ingedrukt wordt. Zie figuur 2. figuur 2
Leg uit waarom het bewegen van de vinger de zweving bij de wolfstoon vermindert.