Vraag 23NLES
Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.
Hoe pak je dit aan?
- Bekijk in figuur 4 eerst welke drie vetzuurresten aan de glycerol zitten en welke daarvan al bekend is.
- Bij hydrolyse breekt elke esterbinding, en elk vetzuur krijgt aan één kant een zuurgroep terug.
- Vergelijk de koolstofketen van het onbekende vetzuur met die van dodecaanzuur in de opgave.
- Teken de keten op dezelfde manier als in figuur 4, met elke binding zichtbaar.
Hier verliezen leerlingen punten
- Vergeet de zuurgroep aan het einde van het vetzuur niet, want zonder die groep is het geen vetzuur.
- Tel de koolstofatomen en de bindingen in de keten na, want een fout daarin kost het punt.
- Let erop dat je de keten in dezelfde notatie tekent als in figuur 4, niet als een losse opsomming van atomen.
Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.
De vraag als tekst
Natriumlaurylethersulfaat (NLES) is een synthetische zeep die wordt toegepast in textielwasmiddelen en in shampoos. NLES is opgebouwd uit natriumionen en laurylethersulfaat-ionen (LES – -ionen). NLES is oplosbaar in water. De reinigende werking van NLES berust op de structuur van LES – -ionen. In figuur 1 zijn de structuurformule (figuur 1a), de ion-formule (figuur 1b) en de schematische notatie van het LES – -ion (figuur 1c) weergegeven. figuur 1 In figuur 2 is de reinigende werking van NLES schematisch weergegeven: − Een groepje vuilmoleculen dat aanwezig is op een textielvezel wordt omringd door LES – -ionen (figuur 2a). − Het ‘vuil-LES – -deeltje’ dat daarbij ontstaat, laat vervolgens los van de textielvezel en gaat tussen de watermoleculen zitten (figuur 2b). figuur 2
NLES kan worden geproduceerd uit palmpitolie. Bij de productie van NLES wordt uit palmpitolie eerst dodecaan-1-ol ( C H OH ) gemaakt. 12 25 Dodecaan-1-ol wordt vervolgens omgezet tot NLES. In figuur 3 zijn de stappen van de productie van dodecaan-1-ol vereenvoudigd in een blokschema weergegeven. figuur 3 Stap 1: palmpitolie wordt gehydrolyseerd tot vetzuren en glycerol, waarbij de glycerol wordt afgescheiden. Stap 2: de vetzuren worden vervolgens met methanol omgezet tot esters en water . De ontstane waterlaag wordt afgevoerd. Stap 3: de esters worden met waterstof omgezet tot alcoholen, waaronder dodecaan-1-ol en methanol. De methanol wordt direct afgescheiden. Stap 4: dodecaan-1-ol wordt vervolgens gescheiden van de resterende alcoholen. In figuur 4 is een voorbeeld van een vet dat in palmpitolie voorkomt in structuurformule weergegeven. figuur 4 Bij de hydrolyse van dit vet (stap 1) ontstaan glycerol, dodecaanzuur ( C H O ) en één ander vetzuur. 12 24 2
Geef de structuurformule van dit andere vetzuur. Geef het koolwaterstofgedeelte op dezelfde wijze weer als in figuur 4.