Vraag 10Maniok
Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.
Hoe pak je dit aan?
- Lees in de tekst na wat er over enzymen staat en welke stof ze omzetten.
- Bedenk welke eigenschappen van een molecuul bepalen of het met een ander molecuul kan reageren.
- Schrijf op hoe die eigenschap ervoor zorgt dat een enzym maar één soort reactie kan versnellen.
Hier verliezen leerlingen punten
- Bij de eerste opdracht is een algemene naam nodig, niet alleen een voorbeeld uit de tekst.
- Bij de tweede opdracht is alleen een feit niet genoeg, er moet ook een reden bij staan.
- Zet beide antwoorden in hele zinnen, zodat duidelijk is welke opdracht je beantwoordt.
Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.
De vraag als tekst
Maniokmeel (cassavemeel) wordt gewonnen uit de wortelknol van de maniokplant en veel gegeten in Zuid-Amerika en Afrika. Het is een voedingsbron die rijk is aan het koolhydraat zetmeel en weinig eiwit en vet bevat. In het menselijk lichaam verloopt de afbraak van zetmeel in grote lijnen via twee reactietypen. Glucose is hierbij een tussenproduct.
Bij de productie van maniokmeel gaat men via een speciale methode te werk om een giftige stof die voorkomt in de maniokknol onschadelijk te maken. De knollen worden eerst geschild en gedroogd. Daarna worden ze in stukken gesneden en minstens drie dagen in water gelegd. Vervolgens worden de stukken uit het water gehaald, gedroogd en fijngemalen tot meel. De giftige verbinding in de maniokknol is linamarine ( C 10 H 17 NO 6 ). In een molecuul linamarine komt een nitrilgroep (– CN ) voor. Bij de hierboven beschreven methode komt een enzym vrij dat linamarine omzet tot glucose en acetoncyaanhydrine. Deze omzetting is in figuur 1 onvolledig weergegeven. figuur 1 In de vergelijking van figuur 1 wordt uitsluitend een C-O-C -groep verbroken.
Acetoncyaanhydrine ontleedt vervolgens. Hierbij ontstaat onder andere het giftige waterstofcyanide (blauwzuur). Dit verdampt bij de hierboven beschreven methode. Waterstofcyanide heeft de molecuulformule HCN .
In bepaalde delen van Afrika eten sommige bevolkingsgroepen gerechten van maniokmeel dat niet via de bovenbeschreven methode is geproduceerd. Daardoor krijgen deze mensen te veel cyanide ( CN – ) binnen. Bij hen ontwikkelt zich een aandoening van het zenuwstelsel, konzo genaamd. Konzo kan leiden tot blijvende verlamming. Onder normale omstandigheden kan het menselijk lichaam kleine hoeveelheden CN – onschadelijk maken door het om te zetten tot thiocyanaat ( SCN – ). Voor deze omzetting zijn zwavelverbindingen en het enzym rhodonase nodig. Enzymen verlagen de activeringsenergie en versnellen zo de reactie.
Voer de volgende opdrachten uit: − Geef de algemene term voor stoffen zoals enzymen die een specifieke reactie versnellen. − Geef aan waarom enzymen specifiek zijn voor één type reactie.