Bouw van atomen en ionen
In deze les leer je hoe een atoom is opgebouwd uit protonen, neutronen en elektronen. Met die kennis beschrijf je isotopen en ionen goed.
Een atoom bestaat uit een kern en een elektronenwolk. De kern is klein en zwaar. Daarin zitten protonen en neutronen. Protonen hebben een positieve lading. Neutronen hebben geen lading. Beide deeltjes wegen ongeveer 1 u.
De elektronenwolk ligt om de kern heen. Elektronen hebben een negatieve lading. Hun massa is zo klein dat je die meestal verwaarloost.
Een atoom is elektrisch neutraal. Het aantal protonen is daarom gelijk aan het aantal elektronen. Het atoomnummer geeft het aantal protonen aan. Het massagetal is het aantal protonen plus het aantal neutronen. Het aantal neutronen reken je dus uit met massagetal min atoomnummer.
Atomen van hetzelfde element hebben altijd hetzelfde aantal protonen. Atomen met een ander aantal neutronen heten isotopen. Isotopen hebben hetzelfde atoomnummer, maar een ander massagetal.
Een ion ontstaat wanneer een atoom elektronen opneemt of afstaat. Het aantal protonen verandert dan niet. Een Na+-ion heeft daarom één elektron minder dan het natriumatoom.
Elektronen zitten in schillen. Voor de elementen van periode 1 tot en met 3 kun je de elektronenconfiguratie opschrijven. Waterstof heeft 1 elektron. Helium heeft 2 elektronen in de eerste schil. Neon heeft de configuratie 2,8. Natrium heeft de configuratie 2,8,1.
Onthoud
Protonen en neutronen zitten in de kern. Elektronen zitten in de elektronenwolk.
Het atoomnummer is het aantal protonen in de kern.
Het massagetal is het aantal protonen plus het aantal neutronen.
Isotopen hebben hetzelfde atoomnummer en een ander massagetal.
Een ion heeft een ander aantal elektronen dan protonen.
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Bij deze vraag bepaal je het aantal protonen en neutronen in de kern van U-235.
- 1
Het getal 235 in de naam is het massagetal van deze isotoop.
Veelgemaakte fouten
Het aantal neutronen vind je door het atoomnummer van het massagetal af te trekken, niet door op te tellen.
Verwar het massagetal niet met het atoomnummer. Het atoomnummer is alleen het aantal protonen.
Denk bij een ion niet dat de kern verandert. Alleen het aantal elektronen verandert, dus de kern blijft gelijk.
Snel checken
Een atoom heeft atoomnummer 17 en massagetal 35. Hoeveel neutronen bevat de kern?
Welke uitspraak over isotopen is juist?