Het periodiek systeem
Het periodiek systeem ordent alle elementen op atoomnummer. Uit de plaats van een element haal je veel over de bouw en het gedrag van het atoom.
Elk element heeft een atoomnummer. Dat is het aantal protonen in de kern. In een neutraal atoom is het aantal elektronen gelijk aan het atoomnummer.
Het periodiek systeem heeft rijen en kolommen. Een periode is een rij. Alle atomen in een periode hebben evenveel elektronenschillen. Een groep is een kolom. Alle atomen in een groep hebben evenveel valentie-elektronen. Zo zie je uit de plaats van een element hoe het atoom is opgebouwd.
De belangrijkste groepen zijn:
- groep 1, de alkalimetalen, met 1 valentie-elektron
- groep 2, de aardalkalimetalen, met 2 valentie-elektronen
- groep 17, de halogenen, met 7 valentie-elektronen
- groep 18, de edelgassen, met 8 valentie-elektronen (helium heeft er 2)
Metalen staan links en in het midden van het systeem. Niet-metalen staan rechts.
Binnen een groep verandert het gedrag geleidelijk. Bij de alkalimetalen wordt een element van boven naar beneden reactiever. Bij de halogenen wordt het juist minder reactief. Zo kun je het gedrag van een element voorspellen als je zijn plaats kent.
Onthoud
Het atoomnummer is het aantal protonen van een element.
Een periode is een rij en een groep is een kolom.
Elementen in dezelfde groep hebben evenveel valentie-elektronen.
Metalen staan links en in het midden, niet-metalen rechts.
Binnen een groep verandert het gedrag geleidelijk.
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Met het periodiek systeem moet je uitleggen waarom arseen de plaats van fosfor in DNA kan innemen.
- 1
Zoek fosfor in het periodiek systeem. Het staat in groep 15.
Veelgemaakte fouten
Verwar periode en groep niet. Een periode is een rij, een groep is een kolom.
Denk niet dat elementen in dezelfde periode op elkaar lijken. Vergelijkbaar gedrag hoort bij dezelfde groep.
Haal het atoomnummer niet uit het aantal neutronen. Het atoomnummer is het aantal protonen.
Snel checken
Natrium en kalium staan allebei in groep 1 van het periodiek systeem. Wat hebben ze gemeen?
Een element heeft atoomnummer 11. In welke periode en welke groep staat het?