Smelt- en kooktraject bij mengsels en zuivere stoffen
Elke zuivere stof smelt bij een vast smeltpunt. Een mengsel smelt over een traject. Dat verschil zie je terug in de examenvragen over hoogovens en lassen.
Een zuivere stof smelt bij één vaste temperatuur. Dat is het smeltpunt. Zolang de stof smelt, blijft de temperatuur gelijk. Pas als alles vloeibaar is, stijgt de temperatuur weer.
Een mengsel smelt anders. Het begint te smelten bij een lagere temperatuur en is pas helemaal vloeibaar bij een hogere temperatuur. Het smelttraject is het verschil tussen die twee temperaturen. Tijdens het smelten stijgt de temperatuur van een mengsel dus nog.
Bij een vraag over een stof zoek je eerst het smeltpunt op in de tabel. Dat getal geldt alleen voor de zuivere stof. Zo weet je bij welke temperatuur de stof vast is. Een stof is vast zolang de temperatuur onder het smeltpunt blijft.
Bij een mengsel vergelijk je het smelttraject met de smeltpunten van de zuivere stoffen. Een mengsel smelt dan bij een lagere temperatuur dan de zuivere stoffen afzonderlijk. Daarom blijft het traject de grootste aanwijzing dat het om een mengsel gaat.
Onthoud
Een zuivere stof heeft één vast smeltpunt.
Tijdens het smelten van een zuivere stof blijft de temperatuur gelijk.
Een mengsel smelt over een smelttraject, van het begin tot het eind.
Een stof is vast zolang de temperatuur onder het smeltpunt ligt.
Het smeltpunt uit de tabel geldt voor de zuivere stof.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Een hoogovenwand moet bestand zijn tegen de temperatuur van vloeibaar ijzer. Welke minimumtemperatuur is dat, en is magnesiumoxide bij die temperatuur vast?
- 1
Vloeibaar ijzer ontstaat bij het smeltpunt van ijzer. Binas-tabel 40A geeft 1811 K.
Veelgemaakte fouten
Een mengsel smelt niet bij één vaste temperatuur. Geef daarom het smelttraject aan, en niet één getal.
Het smeltpunt uit de tabel geldt voor de zuivere stof. Bij een mengsel kun je dat getal niet zomaar gebruiken.
Let op de eenheid. Binas geeft kelvin, en bij een temperatuur in graden Celsius trek je 273 af.
Snel checken
Een zuivere stof smelt. Wat klopt?
Een mengsel van twee stoffen smelt over een smelttraject. Wat betekent dat?