Grootheden en relaties: procenten, ppm en ppb
Bij dit onderwerp reken je met massa, volume en hoeveelheid in procenten, ppm en ppb. Dit komt vaak terug bij metingen en verdunningen op het centraal examen.
Een percentage geeft aan welk deel van een geheel iets is. Bij massapercentage deel je de massa van de stof door de totale massa en vermenigvuldig je met 100.
Een oplossing met 2,5 gram zout in 500 gram oplossing bevat dus 0,5 massaprocent zout. Bij kleine hoeveelheden gebruik je ppm of ppb.
Ppm betekent delen per miljoen. Ppb betekent delen per miljard. Een massa-ppm is dus 1 milligram stof per kilogram monster. Een massa-ppb is 1 microgram per kilogram.
Voor berekeningen gebruik je massa-ppm = (massa stof / massa monster) × 10⁶. Reken de massa's eerst om naar dezelfde eenheid. Zo voorkom je fouten met de factor duizend.
Bij een verdunning verandert de concentratie. Het totale volume is het volume monster plus het volume water. De verdunningsfactor is het totale volume gedeeld door het volume monster. Een meting aan het verdunde monster vermenigvuldig je met deze factor om het onverdunde monster te krijgen.
Onthoud
Massapercentage is massa stof gedeeld door totale massa, maal 100.
Massa-ppm is 1 mg stof per kg monster, ppb is 1 µg per kg.
Reken massa's eerst om naar dezelfde eenheid.
Bij verdunning vermenigvuldig je met de verdunningsfactor.
De verdunningsfactor is het totale volume gedeeld door het volume monster.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Gevraagd is het bromidegehalte van het onverdunde grondwater bij een kleurintensiteit van 180.
- 1
In figuur 1 hoort een kleurintensiteit van 180 bij 3,1 massa-ppm.
Veelgemaakte fouten
Je leest de waarde uit de figuur af en vergeet te vermenigvuldigen met de verdunningsfactor. Reken altijd terug naar het onverdunde monster.
Je berekent de verdunningsfactor als 8,00 gedeeld door 2,00. Deel het totale volume van 10,00 mL door het volume monster van 2,00 mL.
Je rondt af op te veel of te weinig significante cijfers. Kijk naar het aantal cijfers van de gegevens in de opgave en rond daarop af.
Snel checken
Een oplossing bevat 2,5 gram zout in 500 gram oplossing. Welk massapercentage zout heeft de oplossing?
Grondwater bevat 0,025 massa-ppm nitraat. Hoeveel microgram nitraat zit er in 1 kilogram grondwater?