Chemische vakmethodes: scheiden op stofeigenschappen
Bij elke scheidingsmethode gebruik je een verschil in een stofeigenschap. Bij dunnelaagchromatografie gaat het om hechting aan de dunne laag en oplosbaarheid in het loopmiddel, en dat komt in het examen terug.
Een scheidingsmethode werkt alleen als stoffen op een bepaalde eigenschap van elkaar verschillen. Je moet dus kunnen zeggen welk verschil de scheiding mogelijk maakt.
Bij dunnelaagchromatografie zit het mengsel op een startlijn op een dunne laag. Het loopmiddel trekt langs die laag omhoog. Stoffen hechten verschillend sterk aan de dunne laag. Dat noem je adsorptie. Stoffen lossen ook verschillend goed op in het loopmiddel. Dat is het verschil in oplosbaarheid.
Een stof die sterk aan de laag blijft hangen, of slecht oplost in het loopmiddel, legt een kleinere afstand af. Zijn Rf-waarde is dan klein. Een stof die goed oplost in het loopmiddel en zwak hecht, komt hoger op de plaat. Zijn Rf-waarde is groot.
Met figuur 2 zie je dat bixine en norbixine vrijwel even ver lopen. Hun Rf-waarden van 0,49 en 0,45 liggen dicht bij elkaar. Het verschil in adsorptie en oplosbaarheid is dus klein. Daarom zijn de vlekken moeilijk van elkaar te onderscheiden.
Onthoud
Scheidingsmethoden berusten op een verschil in stofeigenschap
Bij dunnelaagchromatografie zijn dat adsorptie aan de dunne laag en oplosbaarheid in het loopmiddel
Een kleine Rf-waarde betekent sterke hechting of slechte oplosbaarheid in het loopmiddel
Een grote Rf-waarde betekent zwakke hechting of goede oplosbaarheid in het loopmiddel
Hoe groter het verschil tussen twee Rf-waarden, hoe beter de stoffen zijn te scheiden
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Je moet noemen op welke twee verschillen in stofeigenschappen dunnelaagchromatografie berust.
- 1
Bij dunnelaagchromatografie hechten stoffen verschillend sterk aan de dunne laag. Dat is een verschil in adsorptie.
Veelgemaakte fouten
Je schrijft absorptie in plaats van adsorptie. Gebruik adsorptie, want de stof hecht aan het oppervlak van de laag.
Je noemt de Rf-waarde als eigenschap van de stof. Beschrijf liever de hechting en de oplosbaarheid die tot de Rf-waarde leiden.
Je denkt dat stoffen scheiden op massa of dichtheid. Bij dunnelaagchromatografie gaat het om hechting en oplosbaarheid.
Snel checken
Waarop berust het scheiden van bixine en norbixine met dunnelaagchromatografie?
Een stof hecht sterk aan de dunne laag en lost slecht op in het loopmiddel. Welke Rf-waarde verwacht je?