Poly-additie en polycondensatie
Polymeren ontstaan door poly-additie of door polycondensatie. Aan de reactie en aan de bouw van de keten zie je welk type het is, en dat wordt op het examen vaak gevraagd.
Bij een polymerisatiereactie bouwen kleine moleculen, de monomeren, een lange keten op. Er zijn twee soorten, namelijk poly-additie en polycondensatie.
Bij poly-additie reageren monomeren met een meervoudige binding, zoals een C=C-binding. Die binding breekt open en de monomeren koppelen aan elkaar. Er splitst niets af. Het polymeer heeft daarom dezelfde samenstelling als het monomeer. Zo wordt etheen tot polyetheen.
Bij polycondensatie hebben de monomeren twee reactieve groepen, zoals een -OH-groep en een -COOH-groep. Bij elke koppeling ontstaat een nieuwe binding en splitst een klein molecuul af, meestal water. Zo ontstaan esterbindingen of amidebindingen. Daardoor komen er ook zuurstof- of stikstofatomen in de hoofdketen.
Kijk dus naar twee dingen. Splitst er een klein molecuul af, dan is het polycondensatie. Bevat de hoofdketen alleen koolstofatomen, dan is het meestal poly-additie.
Onthoud
Bij poly-additie reageren monomeren met een C=C-binding, zonder dat er iets afsplitst.
Het polymeer van poly-additie heeft dezelfde samenstelling als het monomeer.
Polycondensatie vraagt monomeren met twee reactieve groepen.
Bij elke koppeling bij polycondensatie splitst een klein molecuul af, meestal water.
Esterbindingen en amidebindingen in de hoofdketen wijzen op polycondensatie.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Is PE gevormd door poly-additie of door polycondensatie? Leg uit waarom.
- 1
De hoofdketen van PE bestaat alleen uit C-atomen en H-atomen.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen denken soms dat elke polymerisatie water oplevert. Bij poly-additie splitst niets af, dus kijk eerst of er een klein molecuul vrijkomt.
Leerlingen zien een polymeer met alleen C-atomen in de keten soms als polycondensaat. Kijk dan naar het monomeer: heeft het een C=C-binding, dan is het poly-additie.
Snel checken
Welk kenmerk hoort bij polycondensatie?
Welk monomeerpaar kan door polycondensatie een polymeer vormen?