Monomeren afleiden uit een polymeer
Uit de structuur van een polymeer kun je het monomeer afleiden. Dat hoort bij het classificeren van polymerisatiereacties en komt op het examen terug.
Een polymeer is een lange keten van kleine eenheden. Die eenheden komen uit de monomeren. Om het monomeer te vinden kijk je eerst naar het type reactie, want dat bepaalt wat je moet terugdraaien.
Bij poly-additie reageren monomeren met een dubbele binding C=C. Die dubbele binding gaat open en de monomeren hangen aan elkaar. Er komt geen klein molecuul vrij. Zet je de dubbele binding weer terug tussen de twee koolstofatomen van de eenheid, dan heb je het monomeer. Bij polypropeen geeft dat CH2=CH-CH3.
Bij polycondensatie reageren twee verschillende groepen met elkaar. Er komt een klein molecuul vrij, meestal water. In de repeterende eenheid zit dan een binding die niet bij het monomeer hoort, zoals de amidebinding -CO-NH- bij een polyamide. Die binding breek je weer. Daarna voeg je een H aan de stikstof en een OH aan de koolstof toe. Zo krijg je een aminogroep aan het ene uiteinde en een carboxylgroep aan het andere.
Herken dus eerst de binding in de keten. Daarna weet je welke groepen bij het monomeer horen.
Onthoud
Herken eerst het type reactie: poly-additie of polycondensatie.
Bij poly-additie zet je de dubbele binding weer terug tussen de twee C-atomen van de eenheid.
Bij polycondensatie breek je de binding die ontstaat bij het vrijkomen van water.
Het monomeer van een polyamide heeft een aminogroep en een carboxylgroep.
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Gevraagd is de structuurformule van het monomeer van het polyamide dat voor Smart Stitch-garen wordt gebruikt. Daarvoor heb je figuur 2 en figuur 4 nodig.
- 1
Figuur 4 geeft bij een smelttemperatuur van 195 °C het aantal CH2-groepen. Dat is n = 10.
Veelgemaakte fouten
Bij poly-additie vergeten veel leerlingen de dubbele binding terug te zetten, wat beter kan door C=C weer tussen de twee koolstofatomen van de eenheid te tekenen.
Bij polycondensatie vergeten leerlingen het water dat vrijkomt, wat beter kan door een H aan het ene uiteinde en een OH aan het andere uiteinde toe te voegen.
Leerlingen verwarren de amidebinding met een dubbele binding, wat beter kan door eerst te kijken of de keten een C=C of een binding met N of O bevat.
Snel checken
Welk monomeer hoort bij de repeterende eenheid -CH2-CH(CH3)- van een polymeer?
Welk paar monomeren vormt een polyester door polycondensatie?