Mest, mineraalbalans en eutrofiëring
Kunstmest geeft planten voedingsstoffen, maar niet alles blijft in de bodem. Met de mineraalbalans kun je uitrekenen wat er overblijft en waar het terechtkomt.
Planten hebben stikstof (N), fosfor (P) en kalium (K) nodig om te groeien. Een boer geeft die stoffen als mest. Een gewas neemt er maar een deel van op.
Mineraalbalans
De mineraalbalans vergelijkt wat een akker binnenkomt met wat er weer vanaf gaat. Aanvoer is de mest. Afvoer is wat het gewas opneemt, plus wat wegspoelt of vervluchtigt. Is de aanvoer groter dan de afvoer, dan blijft er een overschot in de bodem achter. Dat overschot kan later het water of de lucht in gaan.
Uitspoelen
Regen en beregening spoelen nitraat en fosfaat uit de bodem. Nitraat lost goed op in water. Daarom gaat het makkelijk met het grondwater mee en komt het in sloten, beken en meren terecht.
Eutrofiëring
Te veel voedingsstoffen in oppervlaktewater zorgt voor eutrofiëring. Algen en waterplanten groeien dan hard. Na de bloei sterven ze af. Bacteriën breken dat dode materiaal af en gebruiken daarbij veel zuurstof. Het water raakt zo zuurstofarm, en vissen en andere waterdieren kunnen sterven.
Lucht
Ook uit mest kan ammoniak vrijkomen. Dat gas gaat de lucht in en draagt bij aan luchtverontreiniging.
Onthoud
De mineraalbalans is aanvoer min afvoer en levert het overschot op.
Nitraat spoelt uit de bodem en komt in grondwater en oppervlaktewater terecht.
Te veel voedingsstoffen in water leidt tot algenbloei en eutrofiëring.
Bij de afbraak van dode algen daalt het zuurstofgehalte van het water.
Ammoniak uit mest kan vervluchtigen en de lucht belasten.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een akker krijgt 180 kg stikstof per hectare via mest. Het gewas neemt 140 kg stikstof per hectare op. Hoeveel stikstof per hectare blijft er over in de bodem?
- 1
Aanvoer met mest is 180 kg N per hectare.
Veelgemaakte fouten
Reken niet met de hele gift als opname door het gewas. Trek de afvoer met het gewas af om het overschot te vinden.
Zeg niet dat algen het zuurstof opmaken. Vooral de bacteriën die dode algen afbreken gebruiken de zuurstof.
Denk bij uitspoelen niet alleen aan de hoeveelheid mest. Ook regen en de eigenschappen van de bodem bepalen hoeveel er wegspoelt.
Snel checken
Een boer geeft 200 kg stikstof per hectare als mest. Het gewas neemt 150 kg stikstof per hectare op. Hoeveel kg stikstof per hectare blijft er volgens de mineraalbalans over?
Welk gevolg past bij eutrofiëring in een meer?