Afbraak van voedingsstoffen als chemisch proces
Bij de spijsvertering worden grote voedingsstoffen in kleinere stukken gesplitst. Die kleine stukken zijn de bouwstenen waarmee het lichaam zijn eigen stoffen maakt.
Voedsel bevat grote moleculen zoals zetmeel, eiwitten en vetten. Het lichaam kan die grote moleculen niet direct gebruiken. Ze worden daarom in het spijsverteringskanaal afgebroken tot kleinere moleculen.
Deze afbraak is een chemisch proces. Er verdwijnen stoffen en er ontstaan nieuwe stoffen. Bij de afbraak reageert water mee. Zo'n reactie heet hydrolyse, want het woord betekent letterlijk splitsen met water.
De belangrijkste afbraakproducten zijn:
- zetmeel wordt afgebroken tot glucose
- eiwitten worden afgebroken tot aminozuren
- vetten worden afgebroken tot glycerol en vetzuren
Deze producten zijn de basis voor stoffen die het lichaam zelf maakt. Aminozuren gebruikt het lichaam om eigen eiwitten op te bouwen. Glycerol en vetzuren gebruikt het lichaam om eigen vetten te maken. Glucose kan het lichaam gebruiken voor energie en voor het maken van andere bouwstoffen.
Onthoud
Bij de afbraak van voedingsstoffen ontstaan nieuwe stoffen, dus het is een chemische reactie.
Bij hydrolyse reageert water mee en worden grote moleculen in kleinere delen gesplitst.
Zetmeel levert glucose, eiwitten leveren aminozuren en vetten leveren glycerol en vetzuren.
Het lichaam gebruikt de afbraakproducten om eigen eiwitten, vetten en andere stoffen op te bouwen.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Maltose is een suiker die bij de afbraak van zetmeel ontstaat. Hoeveel gram glucose ontstaat uit 10,0 g maltose bij volledige hydrolyse?
- 1
Stel de reactievergelijking op: C₁₂H₂₂O₁₁ + H₂O → 2 C₆H₁₂O₆.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen zien afbraak als alleen vergruizen. Beschrijf het beter als een reactie waarbij water meereageert en nieuwe stoffen ontstaan.
Veel leerlingen noemen bij vetafbraak alleen vetzuren. Noem altijd zowel glycerol als vetzuren, want een vet bestaat uit beide delen.
Zetmeel en eiwitten worden vaak verwisseld. Onthoud dat zetmeel tot glucose wordt en eiwitten tot aminozuren.
Snel checken
Welke stof gebruikt het lichaam als bouwsteen om eigen eiwitten op te bouwen?
Wat gebeurt er bij de afbraak van vet in de darm?