Evenwichtsvoorwaarde en evenwichtsconstante
Bij een evenwicht zet je de concentraties in een breuk. Met die breuk reken je de evenwichtsconstante K en de verhouding Q uit.
Bij een evenwicht reageren stoffen met elkaar en ontstaan ze ook weer uit elkaar. Het evenwicht is bereikt als de snelheden van beide reacties gelijk zijn. Dan veranderen de concentraties niet meer.
De evenwichtsvoorwaarde geeft de verhouding tussen de concentraties. Voor de reactie aA + bB ⇌ cC + dD geldt K = [C]^c·[D]^d / ([A]^a·[B]^b). De producten staan boven de streep en de reactanten eronder. De coëfficiënten worden de machten.
Vaste stoffen en water als oplosmiddel komen niet in de breuk. Hun concentratie verandert niet, dus ze tellen niet mee.
Bij een mengsel dat nog geen evenwicht is, reken je Q uit met dezelfde breuk. Is Q kleiner dan K, dan verloopt de reactie naar rechts. Is Q groter dan K, dan verloopt de reactie naar links. Bij Q gelijk aan K is het evenwicht bereikt.
Bij een zwak zuur HA geldt Kz = [H3O+]·[A-] / [HA]. Bij een slecht oplosbaar zout geldt Ks gelijk aan het product van de ionconcentraties. Dezelfde logica werkt dus ook daar.
Onthoud
Producten staan boven de streep en reactanten eronder in de evenwichtsvoorwaarde
Coëfficiënten uit de reactievergelijking worden machten van de concentraties
Vaste stoffen en water tellen niet mee in de breuk
Bij Q kleiner dan K verloopt de reactie naar rechts
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag geef je de evenwichtsvoorwaarde en reken je de evenwichtsconstante van het evenwicht tussen actine en Dys-A uit.
- 1
Zet het product Actine-Dys-A boven de streep en de reactanten Actine en Dys-A eronder.
Veelgemaakte fouten
Producten onder de streep zetten is een veelgemaakte fout. Zet producten altijd boven de streep en reactanten eronder.
Vaste stoffen en water in de breuk opnemen is fout. Die stoffen tellen niet mee in de evenwichtsvoorwaarde.
De totale hoeveelheid invullen in plaats van de evenwichtsconcentratie. Trek eerst de gebonden hoeveelheid af van de totale hoeveelheid.
Snel checken
Welke evenwichtsvoorwaarde hoort bij het evenwicht 2 NO2(g) ⇌ N2O4(g)?
Voor het evenwicht H2(g) + I2(g) ⇌ 2 HI(g) geldt K = 50 bij een bepaalde temperatuur. Een mengsel heeft [H2] = 0,10 mol/L, [I2] = 0,10 mol/L en [HI] = 0,50 mol/L. Welke uitspraak is juist?