Bases herkennen en de pH
Een base neemt H⁺-ionen op. Bij het examen moet je bases herkennen en uitleggen wat de pH met de oplosbaarheid van een stof doet.
Een base is een deeltje dat een H⁺-ion kan opnemen. Het H⁺-ion is een proton. De base trekt het aan met een vrij elektronenpaar.
Je moet deze deeltjes als base herkennen:
- NH₃
- OH⁻
- CO₃²⁻
- O²⁻
- HCO₃⁻
HCO₃⁻ kan ook als zuur optreden, omdat het ook een H⁺-ion kan afstaan. Let daar op.
Veel geneesmiddelen zijn zwakke bases. Zo'n base neemt niet altijd alle H⁺-ionen op. Er ontstaat een evenwicht tussen de base en het deeltje dat een H⁺-ion heeft opgenomen. Hoe lager de pH, hoe meer H⁺-ionen er in de oplossing zijn. Dan neemt de base er meer op.
Het deeltje met het extra H⁺-ion is geladen. Geladen deeltjes vormen ion-dipoolbindingen met watermoleculen. Daardoor lost de stof beter op in water.
Onthoud
Een base neemt een H⁺-ion op via een vrij elektronenpaar.
NH₃, OH⁻, CO₃²⁻, O²⁻ en HCO₃⁻ zijn de bases uit de syllabus.
Bij lagere pH worden meer H⁺-ionen opgenomen door een zwakke base.
Een geprotoneerde base is geladen en lost daardoor beter op in water.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag moet je uitleggen of de oplosbaarheid in water bij lagere pH hoger of lager is. De stof in figuur 6 is een zwakke base.
- 1
Bij lagere pH zijn er meer H⁺-ionen in de oplossing.
Veelgemaakte fouten
Je denkt dat een base een H⁺-ion afstaat. Een base neemt een H⁺-ion op, en een zuur staat er een af.
Je vergeet dat een geprotoneerde base geladen is. Zeg daarom expliciet dat er geladen deeltjes ontstaan om de oplosbaarheid te verklaren.
Je behandelt HCO₃⁻ alleen als zuur of alleen als base. Bedenk dat dit deeltje in beide rollen kan optreden.
Snel checken
Welk deeltje uit de syllabus is een base?
Welk deeltje ontstaat als NH₃ een H⁺-ion opneemt?