Buffersystemen
Een buffer houdt de pH van een oplossing stabiel. Dit begrip komt terug bij vragen over zuren, basen en reactiemengsels in het examen.
Een buffer is een mengsel dat de pH vrijwel gelijk houdt. Dat gebeurt als je er een kleine hoeveelheid zuur of base aan toevoegt.
Een buffer bestaat uit een zwak zuur en de geconjugeerde base daarvan. Denk aan azijnzuur en acetaat. Ook een zwakke base met zijn geconjugeerde zuur kan een buffer vormen.
Hoe werkt dat? Als je zuur toevoegt, reageert het met de base in het mengsel. Als je base toevoegt, reageert die met het zwakke zuur. Zo verdwijnt de toegevoegde stof grotendeels, en de pH verandert nauwelijks.
Een buffer werkt alleen zolang er genoeg van beide componenten aanwezig is. Een zwak zuur zonder geconjugeerde base is dus geen buffer. Een sterk zuur met het zout van de sterke base ook niet.
- Zwak zuur plus geconjugeerde base vormt een buffer.
- Toegevoegd zuur reageert met de base.
- Toegevoegde base reageert met het zwakke zuur.
Onthoud
Een buffer bestaat uit een zwak zuur en zijn geconjugeerde base.
Toegevoegd zuur wordt door de base in het mengsel opgevangen.
Toegevoegde base wordt door het zwakke zuur opgevangen.
Daardoor verandert de pH maar weinig.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Je moet uitleggen waarom er tijdens het experiment een buffer ontstaat. Het gaat om de stoffen die in het reactiemengsel aanwezig zijn.
- 1
In de tekst lees je dat butaandizuur wordt gevormd. Dat is een zwak zuur.
Veelgemaakte fouten
Je denkt dat elk mengsel van een zuur en een base een buffer is. Kijk of het een zwak zuur met zijn geconjugeerde base is.
Je zegt dat de buffer de pH op een vaste waarde zet. Beschrijf liever dat de pH door de buffer nauwelijks verandert.
Je vergeet bij de uitleg te noemen welke stof de toegevoegde H₃O⁺ of OH⁻ opvangt. Noem altijd de reactie met het zwakke zuur of de geconjugeerde base.
Snel checken
Welk mengsel is een buffer?
Er wordt een kleine hoeveelheid zoutzuur toegevoegd aan een buffer van azijnzuur en acetaat. Wat gebeurt er?