Een onderzoeksopzet kritisch beoordelen
Een onderzoek kan er sterk uitzien, maar de opzet bepaalt tot wie je een conclusie mag uitbreiden. Bij het examen moet je kunnen zien waar een conclusie te ver gaat.
Een conclusie is alleen sterk als de onderzochte groep past bij de groep waarover je iets zegt. Dat noem je de representativiteit van de steekproef. Kijk daarom altijd eerst naar wie er gemeten zijn, waar en wanneer.
In deze opgave wil de Amerikaanse overheid iets zeggen over veel volwassenen bij de lunch. Het onderzoek is echter alleen gedaan onder volwassenen die in hun lunchpauze ergens gaan lunchen. Mensen die hun eigen lunch meenemen of niets eten, zitten niet in de steekproef.
Daarnaast is het onderzoek alleen in New York City gehouden. Dat maakt het lastig om de uitkomsten voor het hele land te gebruiken. Ook gaat het alleen om lunchzaken die calorie-informatie op hun website hadden. Die zaken verschillen waarschijnlijk van zaken zonder die informatie.
Je hoeft in het examen niet alle zwakke punten te noemen. Twee juiste aspecten uit de inleiding zijn genoeg. Het gaat erom dat je benoemt welke groep is onderzocht en waarom dat de conclusie beperkt.
Onthoud
Een conclusie mag alleen worden uitgebreid naar groepen die lijken op de onderzochte groep.
Let op wie er zijn meegenomen en wie juist niet.
Plaats, tijd en soort zaak bepalen ook hoe ver de conclusie reikt.
Een hoog gemiddelde in één groep zegt niets over andere groepen.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Gevraagd zijn twee aspecten van de onderzoeksopzet die maken dat de conclusie van de overheid te algemeen is.
- 1
De overheid trekt een conclusie over veel volwassenen bij de lunch.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen denken dat een grote steekproef vanzelf een algemene conclusie rechtvaardigt. Kijk liever of de steekproef past bij de groep waarover je wilt uitspreken.
Leerlingen noemen de uitkomst zelf als zwak punt. Beschrijf liever de opzet, zoals wie er is onderzocht, waar en in welke zaken.
Snel checken
Een onderzoeker wil weten hoeveel kcal Nederlanders per dag eten. Hij meet alleen de bonnetjes van één lunchrestaurant in Utrecht op één dag. Wat is het grootste probleem van deze opzet?
Welke opmerking over de onderzoeksopzet in deze opgave is juist?