Aselecte en representatieve steekproeven
Bij een steekproef wil je iets zeggen over een hele populatie. In het examen moet je vaak beoordelen of een steekproef aselect of representatief is.
Bij een steekproef wil je iets zeggen over een grote groep, de populatie. Dat lukt alleen als de steekproef een goed beeld van die groep geeft.
Een steekproef is aselect als elke eenheid uit de populatie dezelfde kans heeft om gekozen te worden. Dan bepaalt alleen toeval wie er in de steekproef komt.
Een steekproef is representatief als hij op belangrijke kenmerken lijkt op de populatie. Denk aan leeftijd, geslacht of woonplaats. Een aselecte steekproef is niet altijd representatief. Door toeval kan de samenstelling toch iets afwijken.
Bij het beoordelen kijk je eerst naar hoe de deelnemers gekozen zijn. Daarna bekijk je wie er uiteindelijk niet meedoet. Zo zie je of er groepen ontbreken.
- Willekeurig gekozen nummers maken het begin van de steekproef aselect.
- Vrijwillige deelnemers of mensen die niet bereikbaar zijn, kunnen de steekproef vertekenen.
Onthoud
Een aselecte steekproef geeft elke eenheid uit de populatie dezelfde kans om gekozen te worden.
Let bij de keuze van deelnemers ook op wie er uiteindelijk ontbreekt.
Een representatieve steekproef lijkt op de populatie in belangrijke kenmerken.
Een aselecte steekproef hoeft niet precies representatief te zijn.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
De vraag is of de steekproef van 1003 deelnemers aselect is. Licht je antwoord toe.
- 1
Bij een aselecte steekproef heeft elke Nederlander dezelfde kans om mee te doen.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen denken dat een grote steekproef vanzelf representatief is. Kijk ook naar hoe de deelnemers gekozen zijn.
Vrijwillige deelname wordt vaak aselect genoemd. Bij vrijwilligers heeft niet elke eenheid dezelfde kans om mee te doen.
Snel checken
Een onderzoeker vraagt alleen leerlingen in de kantine om mee te doen aan een enquête. Wat is de juiste conclusie?
Uit een stad wordt aselect een steekproef van 500 inwoners gekozen. Wat kun je zeggen over de representativiteit?