Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2018 · tijdvak 1

Vraag 33Zetmeeldieet maakte van de wolf een hond

2 puntenZelfregulatie van het organisme

Meer dan 10.000 jaar geleden is het voedingspatroon van de voorouders van onze huidige hond veranderd. Dit is een belangrijke stap geweest in de ontwikkeling van de wolf tot huisdier (domesticatie). Volgens de Zweedse onderzoeker Axelsson is de domesticatie versneld doordat de voorouder van de huidige hond zetmeel beter kon verteren dan de wolf. De onderzoeker koppelt die aanpassing aan de opkomst van de landbouw, zo’n 11.000 jaar geleden. Mensen vestigden zich op vaste plaatsen waar ze granen en peulvruchten gingen verbouwen. Bij die nederzettingen was afval met voedselresten te vinden. Zo ontstond een nieuwe voedingsbron voor de wolf die mogelijk bijdroeg aan de ontwikkeling van de wolf tot hond. In de loop van 11.000 jaar zijn hond en wolf sterk van elkaar gaan verschillen. Naast mutatie en selectie is er nog een factor die hierin een belangrijke rol heeft gespeeld.

Zoals op het examen

Axelsson analyseerde het DNA van 12 wolven en 60 honden. De wolven kwamen van verschillende continenten en de honden behoorden tot 14 rassen. Drie uitspraken over deze onderzoeksgroep zijn: 1 Een hond en een wolf die samen vruchtbare nakomelingen kunnen voortbrengen behoren tot dezelfde soort. 2 De 14 hondenrassen onderscheiden zich van elkaar doordat zij elk een kenmerkend fenotype hebben. 3 Bij de honden van één ras is het DNA volledig identiek.

Zoals op het examen

Axelsson vond tussen de groep honden en de groep wolven verschillen in tien genen die een rol spelen bij de vertering van zetmeel en vetten. Nadat het onderzoek was opgeschaald tot 136 honden en 35 wolven vond de onderzoeker de volgende resultaten voor het gen voor amylase: 1 Alle wolven hadden twee kopieën van dit gen, terwijl de honden 4 tot 30 kopieën hadden. 2 Bij honden werd elk gen voor amylase gemiddeld 28 keer vaker afgelezen dan bij wolven. 3 Amylase van honden was efficiënter in het ‘knippen’ van zetmeel dan amylase van wolven.

Zoals op het examen

Uit het onderzoek van Axelsson bleek ook dat er verschillen waren tussen de verdere vertering van zetmeel tot glucose en de opname daarvan in de cellen van de dunne darm en in andere lichaamscellen. Insuline bevordert de opname van glucose uit het bloed door de lichaamscellen.

Zoals op het examen

Leg uit of na een zetmeelrijke maaltijd de concentratie van insuline in het bloed sneller zal stijgen bij een hond of sneller zal stijgen bij een wolf.

Zoals op het examen
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. Zoek in de tekst op wat insuline doet met glucose uit het bloed.
  2. Bekijk welke gegevens over amylase laten zien hoeveel zetmeel snel wordt omgezet in glucose.
  3. Daarna leg je uit hoe die verschillen samen de insulinestijging snel of langzaam maken.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Schrijf duidelijk welk dier het antwoord is, zodat de conclusie niet onduidelijk blijft.
  • Let op dat je uitlegt waardoor het insulinegehalte verandert, en niet alleen dat het verandert.
  • Gebruik de gegevens uit de tekst in je uitleg, want een antwoord zonder onderbouwing levert geen punten op.
Werking van insuline en glucoseopnameVertering van zetmeel door amylaseGegevens uit een onderzoek interpreteren

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 32Alle vragenVraag 34 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Meer dan 10.000 jaar geleden is het voedingspatroon van de voorouders van onze huidige hond veranderd. Dit is een belangrijke stap geweest in de ontwikkeling van de wolf tot huisdier (domesticatie). Volgens de Zweedse onderzoeker Axelsson is de domesticatie versneld doordat de voorouder van de huidige hond zetmeel beter kon verteren dan de wolf. De onderzoeker koppelt die aanpassing aan de opkomst van de landbouw, zo’n 11.000 jaar geleden. Mensen vestigden zich op vaste plaatsen waar ze granen en peulvruchten gingen verbouwen. Bij die nederzettingen was afval met voedselresten te vinden. Zo ontstond een nieuwe voedingsbron voor de wolf die mogelijk bijdroeg aan de ontwikkeling van de wolf tot hond. In de loop van 11.000 jaar zijn hond en wolf sterk van elkaar gaan verschillen. Naast mutatie en selectie is er nog een factor die hierin een belangrijke rol heeft gespeeld.

Axelsson analyseerde het DNA van 12 wolven en 60 honden. De wolven kwamen van verschillende continenten en de honden behoorden tot 14 rassen. Drie uitspraken over deze onderzoeksgroep zijn: 1 Een hond en een wolf die samen vruchtbare nakomelingen kunnen voortbrengen behoren tot dezelfde soort. 2 De 14 hondenrassen onderscheiden zich van elkaar doordat zij elk een kenmerkend fenotype hebben. 3 Bij de honden van één ras is het DNA volledig identiek.

Axelsson vond tussen de groep honden en de groep wolven verschillen in tien genen die een rol spelen bij de vertering van zetmeel en vetten. Nadat het onderzoek was opgeschaald tot 136 honden en 35 wolven vond de onderzoeker de volgende resultaten voor het gen voor amylase: 1 Alle wolven hadden twee kopieën van dit gen, terwijl de honden 4 tot 30 kopieën hadden. 2 Bij honden werd elk gen voor amylase gemiddeld 28 keer vaker afgelezen dan bij wolven. 3 Amylase van honden was efficiënter in het ‘knippen’ van zetmeel dan amylase van wolven.

Uit het onderzoek van Axelsson bleek ook dat er verschillen waren tussen de verdere vertering van zetmeel tot glucose en de opname daarvan in de cellen van de dunne darm en in andere lichaamscellen. Insuline bevordert de opname van glucose uit het bloed door de lichaamscellen.

Leg uit of na een zetmeelrijke maaltijd de concentratie van insuline in het bloed sneller zal stijgen bij een hond of sneller zal stijgen bij een wolf.