Vraag 34Amerikaanse invasie in Nederlandse sloten
Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.
Hoe pak je dit aan?
- Lees de alinea over het afweersysteem van geleedpotigen goed door.
- Bekijk bij elk van de vier processen welke afweerfunctie het vraagt.
- Denk na of een kreeft die functie met zijn afweersysteem kan uitvoeren.
- Schrijf per nummer op of het proces wel of niet kan optreden.
Hier verliezen leerlingen punten
- Zet bij elk nummer wel of niet, want een nummer zonder keuze levert geen punt op.
- Beantwoord alle vier de nummers, ook als je bij één nummer twijfelt.
- Let op dat je over kreeften schrijft en niet over het menselijke afweersysteem.
Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.
De vraag als tekst
De rode Amerikaanse rivierkreeft (afbeelding 1) is afbeelding 1 mogelijk medeverantwoordelijk voor het verdwijnen van de inheemse Europese rivierkreeft. Arjen de Groot van Wageningen University & Research doet onderzoek naar de opmars van deze exoot. Rivierkreeften zijn geleedpotigen die leven in riviertjes, sloten en plassen. In tabel 1 staat een overzicht van de in Nederland voorkomende rivierkreeften. tabel 1 Nederlandse naam wetenschappelijke naam eerste vondst in Nederland Europese rivierkreeft Astacus astacus inheems gevlekte Amerikaanse rivierkreeft Orconectes limosus 1968 Turkse rivierkreeft Astacus leptodactylus 1977 rode Amerikaanse rivierkreeft Procambarus clarkii 1985 gestreepte Amerikaanse rivierkreeft Procambarus acutus 2002 Californische rivierkreeft Pacifastacus leniusculus 2004 geknobbelde Amerikaanse rivierkreeft Orconectes virilis 2004
De Amerikaanse rivierkreeften zijn door de mens in Nederland geïntroduceerd en ze verspreiden zich snel. Vooral het verspreidingsgebied van de rode Amerikaanse rivierkreeft neemt toe. De Europese rivierkreeft neemt ondertussen sterk in aantal af. Een belangrijke oorzaak voor het dreigende uitsterven van deze inheemse kreeft is de kreeftenpest. Deze zeer besmettelijke en dodelijke infectieziekte wordt veroorzaakt door een schimmel. De meeste Amerikaanse rivierkreeften zijn geïnfecteerd met deze schimmel, maar worden er niet ziek van. Ze kunnen de schimmel wel verspreiden. De ziekteverschijnselen van de kreeftenpest zijn: zeer onrustig gedrag en omvallen. Daarnaast wordt een zieke kreeft overdag actief in plaats van ’s nachts. Negen tot vijftien dagen na infectie sterft het dier.
Bij geleedpotigen ontbreekt een verworven (specifiek) immuunsysteem. Geleedpotigen hebben wel een aangeboren (a-specifiek) afweersysteem, met dezelfde kenmerken als het menselijk aangeboren afweersysteem. Vier processen die een rol spelen bij de afweer, zijn: 1 fagocytose, 2 onderscheid maken tussen lichaamsvreemd en lichaamseigen, 3 productie van antistoffen, 4 productie van lysozymen.
Noteer de nummers 1, 2, 3 en 4 onder elkaar op je antwoordblad en geef achter elk nummer aan of dit proces wel of niet bij kreeften kan optreden.