Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2022 · tijdvak 1

Vraag 17Aantrekkingskracht van Portugese zonnedauw

1 puntRegulatie van ecosystemen

Een onderzoeker in Nederland wil een vervolg-experiment doen met de Portugese zonnedauw. Hij doet deze proeven in een afgesloten plantenkas in verband met de risico’s van het introduceren van een exoot.

Zoals op het examen

Beschrijf een risico voor inheemse planten als gevolg van het introduceren van Portugese zonnedauw in Nederland.

Zoals op het examen
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. Bedenk eerst wat een nieuwe soort in een omgeving kan veranderen voor de planten die er al groeien.
  2. Kijk in de tekst naar wat de zonnedauw doet met insecten en waar de plant zelf van afhankelijk is.
  3. Beschrijf het gevolg voor de inheemse planten in één of twee korte zinnen.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Beschrijf wat de zonnedauw voor inheemse planten betekent, en niet alleen wat de plant zelf doet.
  • Een risico is een gevolg, dus zeg wat er met de inheemse planten gebeurt, en niet alleen dat er iets verandert.
  • Blijf bij de situatie in Nederland, want in Spanje of Portugal speelt het risico niet op dezelfde manier.
Exoten en invasieve soortenRelaties tussen soorten in een ecosysteemGevolgen van menselijk ingrijpen in de natuur

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 16Alle vragenVraag 18 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Aan de universiteit van Cádiz in Spanje onderzoekt Nils Bertol hoe de Portugese zonnedauw insecten aantrekt. De Portugese zonnedauw ( Drosophyllum afbeelding 1 lusitanicum , afbeelding 1) is een vleesetende plant die vóórkomt op droge bodems in het noorden van Marokko en het zuiden van Spanje en Portugal. De plant is voor zijn stikstofverbindingen afhankelijk van insecten. De insecten worden gevangen door de plakkerige uitscheidingsproducten van de klieren die zich op de lange bladeren bevinden. Andere klieren in het blad scheiden enzymen uit waardoor de insecten worden verteerd. De bladcellen nemen het bij vertering ontstane ammonium op en gebruiken dit als bouwstof voor aminozuren. Deze aminozuren worden vervolgens via de vaatbundels getransporteerd naar andere delen van de plant.

De Portugese zonnedauw is ook voor bestuiving afhankelijk van insecten. Nils onderzocht of de insectensoorten die Portugese zonnedauw bestuiven ook door de plant worden gevangen. Hij observeerde bloeiende Portugese zonnedauw en noteerde welke insectensoorten de meeldraden en stempel aanraakten en welke insectensoorten door de bladeren werden gevangen. Met de tellingen kan worden bepaald: a het aantal soorten dat zowel bestuiver als prooi is b het aantal soorten dat alleen bestuiver is c het aantal soorten dat alleen prooi is Met deze waarden kan worden berekend in welke mate de bestuivende insecten ook als prooi dienen. Dit wordt de similariteit tussen prooien en bestuivers genoemd. Dit getal wordt berekend met de onderstaande formule. Een similariteit van 1 betekent dus dat alle bestuivers van de plant ook prooi voor deze plant zijn. In tabel 1 staan de gegevens van de tellingen. Het was niet mogelijk om alle insecten op soort te determineren. Ga er bij het beantwoorden van vraag 15 van uit dat elke regel in de tabel één soort weergeeft. tabel 1 waargenomen insecten als bestuiver als prooi insectensoort (aantal) (+ = aanwezig, – = afwezig) 1. Panurgus sp. 39 – 2. Halyctus scabiosae 9 – 3. Panurgus cephalotes 4 – 4. Panurgus banksianus 2 – 5. Andrena sp. 2 – 6. Dasypoda hirtipes 1 – 7. Formicidae 0 + 8. Enicopus sp. 86 + 9. Oxythyrea funesta 3 – 10. Omaloplia sp. 2 – 11. Elateridae 0 + 12. Lagria sp. 0 + 13. Curculionidae 0 + 14. Coccinellidae 0 + 15. Drosophila sp. 0 + 16. Usia sp. 2 – 17. Episyrphus sp. 1 + 18. Eristalis sp. 1 + 19. Eupeodes sp. 0 + 20. Acalyptratae 0 + 21. Anthomyiidae 0 + 22. Siphona sp. 0 + 23. Bombylella atra 0 + 24. Nephrotoma sp. 0 + 25. Microlepidoptera 0 + 26. Aphididae 0 + 27. Chrysopidae 0 +

Uit tabel 1 blijkt dat sommige soorten zowel bestuiver als prooi zijn.

Een onderzoeker in Nederland wil een vervolg-experiment doen met de Portugese zonnedauw. Hij doet deze proeven in een afgesloten plantenkas in verband met de risico’s van het introduceren van een exoot.

Beschrijf een risico voor inheemse planten als gevolg van het introduceren van Portugese zonnedauw in Nederland.