Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2022 · tijdvak 1

Vraag 44Gieren in gevaar

2 puntenRegulatie van ecosystemen

Een witruggier heeft een kale kop. Sommige biologen denken dat dit een aanpassing is aan hun manier van voeden.

Zoals op het examen

Andere biologen denken dat de kale kop dient voor temperatuurregulatie. Gieren kunnen namelijk niet zweten, waardoor de temperatuur van de romp te hoog zou kunnen worden.

Zoals op het examen

Gieren hebben maagzuur met een extreem lage pH.

Zoals op het examen

De sterke afname van het aantal gieren in Afrika wordt mede veroorzaakt doordat boeren aas neerleggen met daarin persistent gif. Hiermee doden ze roofdieren die een bedreiging vormen voor hun vee. De gier eet van het vergiftigde aas en van de vergiftigde roofdieren. Nadat gifstoffen opgegeten zijn door de gier, kunnen ze: 1 terechtkomen in het bloed 2 terechtkomen in de gal 3 terechtkomen in de voorurine 4 terechtkomen in levercellen

Zoals op het examen
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. In afbeelding 3 staan twee situaties naast elkaar, met gieren en zonder gieren.
  2. Kijk welk gedrag van de zoogdieren verandert als er minder gieren zijn.
  3. Bedenk daarna hoe een ziekteverwekker van het ene dier naar het andere komt.
  4. Schrijf de verandering en de verklaring als twee aparte zinnen op.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Een losse constatering zonder richting, zoals er verandert iets, levert nog geen punt op.
  • Je verklaring moet de link leggen tussen het gedrag van de dieren en de besmetting, niet alleen het gedrag noemen.
  • Haal je verklaring uit afbeelding 3 of uit de tekst, zodat duidelijk is waar je reden vandaan komt.
Gegevens uit een staafdiagram aflezen en vergelijkenOorzaak en gevolg verklarenInfectieziekten en de verspreiding van bacteriënAaseters in de kringloop van stoffen

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 43Alle vragen

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

In Afrika is de populatiegrootte van de meeste gierensoorten in vijftig jaar met meer dan tachtig procent afgenomen. Belangrijkste oorzaak is de mens, die de vogels bejaagt en vergiftigt. De afname heeft gevolgen voor de ecosystemen waarvan de vogels deel uitmaken. Gieren zoals de witruggier afbeelding 1 (afbeelding 1) zijn aaseters. Ze scheuren het lichaam van een dood dier (kadaver) open, steken hun kop in het lichaam en vreten de ingewanden, spieren, pezen, huid en zelfs de botten op. Het eten van kadavers is riskant. Kadavers zijn broedplaatsen van bacteriën die infectieziekten kunnen veroorzaken. Gieren en bacteriën die van het kadaver leven, spelen een rol in de kringloop van stoffen. In afbeelding 2 is een kringloop van stoffen vereenvoudigd weergegeven. afbeelding 2 In de genummerde vakken van afbeelding 2 ontbreken de woorden consumenten, producenten en reducenten.

Een witruggier heeft een kale kop. Sommige biologen denken dat dit een aanpassing is aan hun manier van voeden.

Andere biologen denken dat de kale kop dient voor temperatuurregulatie. Gieren kunnen namelijk niet zweten, waardoor de temperatuur van de romp te hoog zou kunnen worden.

Gieren hebben maagzuur met een extreem lage pH.

De sterke afname van het aantal gieren in Afrika wordt mede veroorzaakt doordat boeren aas neerleggen met daarin persistent gif. Hiermee doden ze roofdieren die een bedreiging vormen voor hun vee. De gier eet van het vergiftigde aas en van de vergiftigde roofdieren. Nadat gifstoffen opgegeten zijn door de gier, kunnen ze: 1 terechtkomen in het bloed 2 terechtkomen in de gal 3 terechtkomen in de voorurine 4 terechtkomen in levercellen

Gieren zijn niet de enige gewervelden die dode dieren opeten. Ook zoogdieren zoals hyena’s, jakhalzen en wilde honden zijn aaseters. Het gedrag van deze zoogdieren is vergeleken in situaties met gieren en situaties zonder gieren. Onderzocht is hoeveel individuen van een kadaver eten en hoelang ze daarmee bezig zijn. Ook is onderzocht hoe snel het kadaver geheel afgebroken is. De resultaten van dit onderzoek staan in afbeelding 3. afbeelding 3 Onderzoekers denken dat een sterke afname van het aantal gieren tot een toename van infectieziekten bij aasetende zoogdieren kan leiden.

− Noteer aan de hand van afbeelding 3 een verandering die zal optreden als er steeds minder gieren zijn in een gebied. − Verklaar hoe deze verandering kan leiden tot een toename van de verspreiding van infectieziekten onder aaseters.