Vraag 2IJzertekort in de topsport
Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.
Hoe pak je dit aan?
- Bij deze vraag heb je de gegevens uit tabel 1 nodig, dus zoek eerst per uitspraak de juiste waarden op.
- Bij uitspraak 3 vul je de gegevens van Arthur en van de gemiddelde man in de formule in.
- Daarna reken je per uitspraak uit en vergelijk je met de gemiddelde waarde van mannen.
- Noteer tot slot per nummer of de uitspraak juist of onjuist is, met je berekening erbij.
Hier verliezen leerlingen punten
- Lees bij elke uitspraak goed of het om het bloed gaat of om één rode bloedcel.
- Reken met dezelfde eenheid, want microgram en gram zijn niet hetzelfde.
- Laat je berekening zien, want zonder rekenwerk kun je bij een vergelijking geen punten halen.
Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.
De vraag als tekst
Arthur is een getalenteerde marathonschaatser en traint iedere dag. Zijn prestaties zijn de laatste tijd echter iets teruggelopen. Zijn trainer denkt dat dit veroorzaakt wordt door ijzertekort. IJzertekort kan leiden tot een verlaagd hemoglobinegehalte in het bloed.
IJzer is een essentiële, maar ook giftige voedingsstof. Vrije ijzer-ionen (Fe 2+ of Fe 3+ ) veroorzaken namelijk schade aan weefsels. Vrijwel al het ijzer in het lichaam is gebonden aan eiwitten en de ijzeropname vanuit de darmen wordt nauwkeurig gereguleerd. Ferritine is een eiwit dat ijzer kan opslaan door het te binden. Vrijwel alle ferritine bevindt zich in cellen, maar er is ook een kleine hoeveelheid aanwezig in bloedplasma. Met behulp van de volgende formule kan de totale hoeveelheid ijzer die in het lichaam aan ferritine gebonden is (Y) worden bepaald: Y = 120 × m × FB Y: aan ferritine gebonden ijzer in het lichaam (in µg) m: lichaamsgewicht (in kg) FB: ferritinegehalte bloedplasma (in µg/L) De trainer stuurt Arthur naar de sportarts. Zij onderzoekt hoeveel procent van het bloedvolume wordt ingenomen door rode bloedcellen: de hematocrietwaarde. Verder onderzoekt zij het hemoglobinegehalte en het ferritinegehalte in het bloed van Arthur. De resultaten van het bloedonderzoek van Arthur worden vergeleken met de gemiddelde waarden van mannen (tabel 1). tabel 1 Arthur gemiddelde waarde mannen hematocrietwaarde bloed (in %) 41 47 hemoglobinegehalte bloed (in mmol/L) 9,2 9,8 ferritinegehalte bloedplasma (in µg/L) 17 150 lichaamsgewicht (in kg) 68 85 Naar aanleiding van het bloedonderzoek worden de volgende uitspraken gedaan: 1 Het volumepercentage rode bloedcellen in het bloed van Arthur is lager dan gemiddeld. 2 De hoeveelheid hemoglobine per rode bloedcel is bij Arthur lager dan gemiddeld. 3 De totale hoeveelheid aan ferritine gebonden ijzer is bij Arthur ongeveer 1,4 gram lager dan gemiddeld.
Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar en noteer erachter of de betreffende uitspraak juist of onjuist is.