Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2022 · tijdvak 2

Vraag 30Insecten resistent tegen GM-gewassen?

2 puntenSoortvorming

Voor mensen is het eten van planten met Cry-eiwitten niet schadelijk.

Zoals op het examen

Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar en noteer erachter of de betreffende verklaring juist of onjuist is.

Zoals op het examen
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. Lees de tekst over het katoendaguiltje en de rupsen goed door.
  2. Bepaal per verklaring welke oorzaak er wordt genoemd.
  3. Vergelijk elke verklaring met wat de tekst over de populatie en de planten zegt.
  4. Beoordeel de drie verklaringen één voor één en noteer per nummer juist of onjuist.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Lees elke verklaring helemaal, want een klein woord kan bepalen of ze klopt.
  • Zet bij elk nummer een beoordeling, want een ontbrekend woord levert al punten mis.
  • Kies niet op gevoel, maar baseer elke keuze op wat in de tekst staat.
Evolutie door natuurlijke selectieFitness en voortplantingFactoren die een populatie beïnvloeden

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 29Alle vragenVraag 31 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

GM-gewassen zijn landbouwgewassen die genetisch gemodificeerd zijn. Veel GM-gewassen produceren gifstoffen die hen beter beschermen tegen vraat door insecten. Insecten ontwikkelen echter resistentie tegen deze gifstoffen. Met behulp van DNA-technieken brachten onderzoekers het Cry-gen van de bodembacterie Bacillus thuringiensis in bij maisplanten en katoenplanten. Het Cry-gen codeert voor een eiwit dat giftig is voor insecten. Rupsen gaan enkele dagen na het eten van de planten dood, waardoor er veel minder bestrijdingsmiddelen gebruikt hoeven worden bij de teelt van deze gewassen. Het eiwit dat wordt gemaakt bij de expressie van het Cry-gen vormt eiwitkristallen. Deze kristallen lossen op bij een pH van 11 of hoger. Bij veel insecten is de pH van de darm hoger dan 11. De opgeloste Cry-eiwitten binden aan receptoren in het membraan van darmwandcellen, waarna er gaten in de darmwand ontstaan (perforatie). Als gevolg hiervan sterven de insecten.

Voor mensen is het eten van planten met Cry-eiwitten niet schadelijk.

De genetische modificatie met het Cry-gen afbeelding 1 werd bij katoenplanten toegepast als bestrijdingsmethode tegen het katoendaguiltje ( Helicoverpa armigera ), dat zijn eitjes legt op katoenplanten. De rupsen van deze vlinder (afbeelding 1) eten van de katoenbladeren. Een paar jaar na de introductie van de genetisch gemodificeerde katoenplanten werden er katoendaguiltjes gevonden die resistent waren tegen het Cry-eiwit. Het percentage resistente katoendaguiltjes op de GM-katoenplantages wordt elk jaar groter. Hiervoor worden de volgende verklaringen gegeven: 1 Dat is het gevolg van een verandering in een abiotische factor. 2 Niet-resistente rupsen gaan hun voedsel zoeken in plantages zonder genetisch gemodificeerde katoenplanten. 3 Resistente rupsen hebben een hogere fitness dan niet-resistente rupsen.

Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar en noteer erachter of de betreffende verklaring juist of onjuist is.