Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2022 · tijdvak 3

Vraag 46Essentaksterfte

2 puntenSelectie

Melany bekijkt een aantal preparaten van bladmateriaal met een microscoop. In een preparaat ziet ze cellen zonder bladgroenkorrels, maar met een celkern en een celwand. Cellen in het preparaat zouden afkomstig kunnen zijn van: 1 de schimmel 2 de es 3 een bladluis

Zoals op het examen

De schimmel leeft van organische stoffen uit beschadigde cellen van de es.

Zoals op het examen

Tijdens haar inspectieronde in een park ziet Melany dat er een grote dode tak van een es boven een wandelpad hangt. Ze laat de boom weghalen. Gezonde essen en aangetaste essen die geen gevaar opleveren, laat ze staan. Een wandelaar vraagt aan Melany waarom niet alle essen in het park preventief weggehaald worden. De volgende zinnen geven het antwoord van Melany gedeeltelijk weer: De ziekte veroorzaakt …(1)… bij de essen. Door de andere essen te laten staan, kan door evolutie een populatie essen ontstaan die …(2)… de ziekte.

Zoals op het examen

Twee methoden om weer een populatie gezonde essen te krijgen, zijn: 1 het ongeslachtelijk vermeerderen van een es die infectie met de schimmel heeft overleefd 2 kweken met de zaden van een groot aantal essen die infectie met de schimmel hebben overleefd Om op de lange termijn een populatie gezonde essen te krijgen is methode 2 een betere keuze dan methode 1.

Zoals op het examen

Leg uit waarom methode 2 hiervoor de betere keuze is.

Zoals op het examen
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. Kijk welke vorm van voortplanting bij methode 2 hoort en vergelijk die met methode 1.
  2. Denk na over wat er met een populatie gebeurt als de omstandigheden of de ziekte veranderen.
  3. Leg uit wat dat betekent voor de kans dat de nieuwe populatie blijft bestaan.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Geef niet alleen een constatering, maar leg ook uit waarom die zo is.
  • Werk je redenering af tot het gevolg voor de populatie, niet alleen tot het verschil tussen de methoden.
  • Gebruik duidelijke vakwoorden en let op dat je redenering logisch van oorzaak naar gevolg loopt.
voortplantingevolutie en natuurlijke selectieerfelijkheid

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 45Alle vragen

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

De es, een in Nederland algemeen voorkomende boom, dreigt door de ziekte ‘essentaksterfte’ uit het landschap te verdwijnen. Boomdeskundige Melany rijdt regelmatig langs de essen in haar regio om te inspecteren welke bomen aangetast zijn. Ze herkent deze bomen aan verdorde bladeren en dode takken. afbeelding 1 afbeelding 2 De zieke essen ( Fraxinus excelsior , afbeelding 1) zijn aangetast door de schimmel vals essenvlieskelkje ( Hymenoscyphus fraxineus ) . Sporen van deze schimmel blijven plakken op essenbladeren. De ontkiemende spore geeft een stof af die de opperhuid van het blad beschadigt. Daarna groeien schimmeldraden de weefsels van het blad in. De schimmel groeit verder via het transportweefsel naar de takken en de stam. Hierdoor raken vaten verstopt. Een direct gevolg hiervan is dat bladeren verwelken (slap gaan hangen) en uiteindelijk verdorren (afbeelding 2).

Bij een zieke es worden schimmeldraden in het transportweefsel aangetroffen. Afbeelding 3 toont een dwarsdoorsnede van een tak. afbeelding 3

Melany bekijkt een aantal preparaten van bladmateriaal met een microscoop. In een preparaat ziet ze cellen zonder bladgroenkorrels, maar met een celkern en een celwand. Cellen in het preparaat zouden afkomstig kunnen zijn van: 1 de schimmel 2 de es 3 een bladluis

De schimmel leeft van organische stoffen uit beschadigde cellen van de es.

Tijdens haar inspectieronde in een park ziet Melany dat er een grote dode tak van een es boven een wandelpad hangt. Ze laat de boom weghalen. Gezonde essen en aangetaste essen die geen gevaar opleveren, laat ze staan. Een wandelaar vraagt aan Melany waarom niet alle essen in het park preventief weggehaald worden. De volgende zinnen geven het antwoord van Melany gedeeltelijk weer: De ziekte veroorzaakt …(1)… bij de essen. Door de andere essen te laten staan, kan door evolutie een populatie essen ontstaan die …(2)… de ziekte.

Twee methoden om weer een populatie gezonde essen te krijgen, zijn: 1 het ongeslachtelijk vermeerderen van een es die infectie met de schimmel heeft overleefd 2 kweken met de zaden van een groot aantal essen die infectie met de schimmel hebben overleefd Om op de lange termijn een populatie gezonde essen te krijgen is methode 2 een betere keuze dan methode 1.

Leg uit waarom methode 2 hiervoor de betere keuze is.