Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2023 · tijdvak 1

Vraag 10Een bos om op te eten

1 puntRegulatie van ecosystemen

Wouter rijdt niet met machines door zijn bos. Zo wordt het bodemleven niet verstoord en blijft de bodem luchtig.

Zoals op het examen

In een niet-verstoorde bodem vormen bodemschimmels uitgebreide netwerken van schimmeldraden. De schimmels dringen de wortels van planten binnen om daar organische stoffen op te nemen. De schimmeldraden nemen anorganische stoffen uit de bodem op, die vervolgens ook gebruikt worden door de plant.

Zoals op het examen

Wouter gebruikt geen kunstmest of compost in zijn voedselbos. Bladeren die van de bomen vallen en kruidachtige planten die afsterven, voegen voldoende organische stof toe aan de bodem. De organische stikstofverbindingen worden in verschillende stappen door bodembacteriën omgezet naar nitraat (NO – ). 3 Groepen bodembacteriën zijn: 1 denitrificerende bacteriën 2 nitraatbacteriën 3 nitrietbacteriën 4 rottingsbacteriën

Zoals op het examen
Hoe pak je dit aan?
  1. Bekijk eerst in afbeelding 3 en 4 wat daslook en tijm nodig hebben op hun standplaats.
  2. Lees bij elke optimumkromme af waar de curve begint, waar hij zijn hoogste punt heeft en waar hij eindigt.
  3. Vergelijk de twee curves punt voor punt en toets elke uitspraak afzonderlijk.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Stop niet bij de eerste uitspraak die klopt, want er kan maar één uitspraak juist zijn en de andere twee moet je ook controleren.
  • Let goed op de schaal van de assen, want als je twee grafieken met verschillende schalen vergelijkt, lees je de verhoudingen verkeerd af.
  • Verwar het hoogste punt van een curve niet met het begin of het eind van het traject waarin de plant nog kan groeien.
OptimumkrommeAbiotische factoren en lichtsterkteGrafieken lezen en vergelijken

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 9Alle vragenVraag 11 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

In 2009 kocht Wouter van Eck een akker waarop jarenlang mais was verbouwd. Hij heeft er voedselbos Ketelbroek aangelegd, een combinatie van landbouw en natuur (afbeelding 1). afbeelding 1 In het voedselbos staan meer dan 350 verschillende plantensoorten, die allemaal iets eetbaars opleveren: notenbomen, tamme kastanjes, kiwi’s, bessenstruiken en kruiden als daslook en tijm. Na het planten heeft Wouter het gebied met rust gelaten: hij ploegt niet, gebruikt geen mest en geen chemische bestrijdingsmiddelen. Hij snoeit en oogst alleen maar. Op de akkers rondom het voedselbos worden alleen aardappelen verbouwd. Zo’n monocultuur is gevoeliger voor plagen dan een voedselbos.

Wouter rijdt niet met machines door zijn bos. Zo wordt het bodemleven niet verstoord en blijft de bodem luchtig.

In een niet-verstoorde bodem vormen bodemschimmels uitgebreide netwerken van schimmeldraden. De schimmels dringen de wortels van planten binnen om daar organische stoffen op te nemen. De schimmeldraden nemen anorganische stoffen uit de bodem op, die vervolgens ook gebruikt worden door de plant.

Wouter gebruikt geen kunstmest of compost in zijn voedselbos. Bladeren die van de bomen vallen en kruidachtige planten die afsterven, voegen voldoende organische stof toe aan de bodem. De organische stikstofverbindingen worden in verschillende stappen door bodembacteriën omgezet naar nitraat (NO – ). 3 Groepen bodembacteriën zijn: 1 denitrificerende bacteriën 2 nitraatbacteriën 3 nitrietbacteriën 4 rottingsbacteriën

Wouter heeft een aantal olijfwilgen aangeplant in het voedselbos. Deze struiken met eetbare rode bessen bezitten wortelknolletjes waarin bacteriën leven. De bacteriën binden stikstof (N 2 ) uit de lucht, waardoor een stof ontstaat die de planten kunnen gebruiken voor het maken van organische stikstofverbindingen. In afbeelding 2 is dit proces schematisch weergegeven. afbeelding 2 In afbeelding 2 moeten op de plaats van de nummers de volgende stoffen en processen ingevuld worden: − aminozuur − NH 3 − stikstofassimilatie − stikstoffixatie

De abiotische factoren in het voedselbos variëren sterk van plaats tot plaats. Daslook (afbeelding 3), met blaadjes die naar knoflook smaken, groeit goed op schaduwrijke plaatsen. Tijm (afbeelding 4), een kruid dat in veel gerechten wordt gebruikt, groeit alleen op zonnige open plaatsen. afbeelding 3 afbeelding 4 De optimumkrommes voor lichtsterkte van daslook en tijm worden vergeleken.

Welke uitspraak hierover is juist? A Bij daslook ligt de maximumwaarde hoger. B Bij daslook ligt de minimumwaarde lager. C Bij daslook ligt het optimum hoger.