Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2023 · tijdvak 2

Vraag 15Terug naar de mammoetsteppe?

1 puntZelforganisatie van cellen
Hoe pak je dit aan?
  1. Lees eerst in de tekst welke cellen Church gebruikte en welke genen hij erin bracht.
  2. Bedenk welke erfelijke informatie elke lichaamscel van een organisme bij zich draagt.
  3. Denk daarna na over welke genen een cel daadwerkelijk gebruikt en waarom dat per celtype verschilt.
  4. Kies een antwoord en schrijf de reden erbij die uit je kennis van cellen en DNA komt.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Een antwoord zonder reden levert geen punt op, ook niet als de keuze goed is.
  • Let erop dat je reden ingaat op het genoom en niet alleen op het type cel dat genoemd wordt.
Genoom en erfelijke informatieVerschillen tussen lichaamscellen binnen één organisme

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 14Alle vragenVraag 16 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

In Siberië, ten noorden van de noordpoolcirkel, proberen wetenschappers een groot bebost toendra-gebied om te vormen tot een steppe, met als doel het ontdooien van de permafrost af te remmen. Deze steppe zou ook geschikt kunnen zijn voor de terugkeer van mammoeten. Permafrost – grond die altijd bevroren is – komt voor in gebieden waar de temperatuur gemiddeld onder nul is, zoals in Alaska en Siberië. Nu de zomers daar als gevolg van het versterkt broeikaseffect langer duren en warmer zijn, ontdooit de bevroren grond steeds verder. Micro-organismen breken vervolgens de grote hoeveelheden organische resten van planten en dieren af. Hierbij komen onder andere CO 2 en CH 4 (methaan) vrij. Het beschreven proces kan worden weergegeven in een regelkring (afbeelding 1) waarin de volgende processen voorkomen: 1 stofwisselingsactiviteit van reducenten 2 versterkt broeikaseffect 3 vrijkomen CO 2 en CH 4 afbeelding 1

De onderzoekers Sergej en Nikita Zimov willen het toendrabos in Siberië omvormen tot een grassteppe met grote grazers. Ze hebben grote grazers uitgezet die gras en jonge boompjes eten. Deze dieren trappen in de winter de sneeuw plat, waardoor de kou dieper in de bodem door kan dringen en de permafrost zich kan herstellen. Dit proces zou sneller gaan als er wolharige afbeelding 2 mammoeten (afbeelding 2) zouden rondlopen. Deze zijn echter zo’n 10.000 jaar geleden uitgestorven. Het genoom van de mammoet is wel bekend, doordat DNA is gevonden in de resten van mammoeten in de permafrost. Geneticus George Church werkt aan de terugkeer van de wolharige mammoet. Hij haalde bindweefsel-cellen uit een Aziatische olifant en verving in die cellen enkele genen door genen van de mammoet. Het is Church gelukt om mammoetgenen voor extra haargroei in te bouwen in bindweefselcellen van een olifant.

Kunnen de genen voor extra haargroei afkomstig zijn uit een spiercel van een mammoet? A Ja, want elke lichaamscel bevat het complete genoom van het organisme. B Nee, want cellen uit het spierweefsel bevatten alleen genen die nodig zijn voor de werking van spiercellen. C Nee, want genen voor extra haargroei komen niet tot expressie in spiercellen.