Biologie havo 2023 · tijdvak 2
Centraal examen, afgenomen op vrijdag 23 juni 2023.
- vragen
- 46
- punten
- 70
- N-term
- 1
Opgave 1Designerkatten
- 1− Maak een kruisingstabel van de kruising van Prune en Elisabeth. Gebruik de letters H en h. − Omcirkel in de kruisingstabel het genotype van de haarloze kit…Erfelijke eigenschap2p
- 2Kan dat uit het nestje van Prune en Elisabeth wel afgeleid worden, of is dat nog steeds niet te bepalen? A Ja, het is autosomaal want het nestje bevat een ha…Erfelijke eigenschapmeerkeuze1p
- 3Leg uit waardoor een haarloze kat per dag meer voedsel nodig heeft dan een behaarde kat.Stofwisseling van de cel2p
- 4Welk percentage van de kittens die geboren worden uit deze kruising zal korte poten hebben? A 25% B 33% C 50% D 67% E 75% F 100%Erfelijke eigenschapmeerkeuze2p
- 5Noteer een eigenschap van een designerkat en geef aan welk nadeel deze kat door deze eigenschap ondervindt ten opzichte van normale soortgenoten.Zelforganisatie van cellen1p
Opgave 2Tuberculose-bacterie speelt verstoppertje
- 6Noteer of de vergrote lymfeknoop zich links of rechts in zijn borstholte bevindt. Noteer ook uit welke informatie op de foto je dit kan afleiden.Stofwisseling van het organisme1p
- 7Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar en noteer erachter of het betreffende volume groter of kleiner is geworden door de vorming van littekenweefsel of g…Stofwisseling van het organisme2p
- 8Noteer een medisch-ethische reden waarom zo’n experiment niet is uitgevoerd.1p
- 9Worden bij de mantouxtest antigenen of antistoffen geïnjecteerd? En zal er bij iemand die al tegen tbc gevaccineerd is wel of geen zwelling ontstaan? geïnjec…Afweer van het organismemeerkeuze2p
- 10Van welk celorganel in de macrofaag zijn de lysosomen afgesplitst? A van de celkern B van een mitochondrium C van een ribosoom D van het golgi-systeemStofwisseling van de celmeerkeuze1p
- 11Verklaar waardoor de bacteriën niet worden afgebroken als de pH in het fagosoom verandert.Stofwisseling van de cel1p
- 12Hoe komt het dat het specifieke afweersysteem niet reageert op deze macrofaag? De antigenen van Mycobacterium tuberculosis … A komen overeen met lichaamseige…Afweer van het organismemeerkeuze1p
- 13Noteer de naam van een weefsel in de neusholte dat de kans op een longinfectie zoals tbc verkleint.Stofwisseling van het organisme1p
Opgave 3Terug naar de mammoetsteppe?
- 14− Neem de regelkring over en noteer de nummers van de drie processen op de juiste plaats. − Noteer in de cirkels een + voor stimulering of een – voor remming.Regulatie van ecosystemen2p
- 15Kunnen de genen voor extra haargroei afkomstig zijn uit een spiercel van een mammoet? A Ja, want elke lichaamscel bevat het complete genoom van het organisme…Zelforganisatie van cellenmeerkeuze1p
- 16Noteer de biologische term voor een organisme dat een gen van een andere soort bezit.Selectie1p
- 17Verklaar hoe een verschil in enkele nucleotiden in het hemoglobine-gen leidt tot een afwijkend hemoglobine-eiwit.Zelforganisatie van cellen1p
- 18Beredeneer hoe evolutie heeft geleid tot afwijkende hemoglobine bij mammoeten.Soortvorming2p
- 19Leg uit dat er meerdere mannetjes en vrouwtjes nodig zijn om de overlevingskansen van een populatie te vergroten.Soortvorming2p
Opgave 4Witte haai wordt zelf prooi
- 20− Teken het beschreven voedselweb. − Geef met de pijlen de richting van de energiestroom aan.Regulatie van ecosystemen2p
- 21Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar en noteer erachter of de betreffende uitspraak juist of onjuist is.Stofwisseling van het organisme2p
- 22Bereken aan de hand van bovenstaande gegevens, voor hoeveel dagen een orka energie heeft na het eten van een haaienlever. Noteer je berekening.Regulatie van ecosystemen2p
- 23Komen de vetten vanuit het lymfesysteem het eerst in de bovenste holle ader of in de poortader? En hoe vaak gaat een vetmolecuul minimaal door het hart op de…Stofwisseling van het organismemeerkeuze2p
- 24Welke uitspraak is juist? A geen van beide B alleen 1 C alleen 2 D zowel 1 als 2Soortvormingmeerkeuze2p
- 25Beredeneer waardoor de haai bewusteloos raakt bij aanhoudende tonische immobiliteit.Stofwisseling van het organisme2p
- 26Noteer de naam van het hormoon dat het lichaam aanzet tot een vecht-en/of vluchtreactie.Zelfregulatie van het organisme1p
- 27− Schrijf hart en maag onder elkaar en noteer erachter of het betreffende orgaan wordt gestimuleerd of wordt geremd door het orthosympatisch zenuwstelsel. − …Zelfregulatie van het organisme2p
- 28Welke invloed zal het verdwijnen van de witte haai hebben op de populatiegrootte van soorten met een mutualistische relatie? En op de populatiegrootte van so…Regulatie van ecosystemenmeerkeuze2p
Opgave 5Het gevaar van mestgassen
- 29Noteer een andere oorzaak waardoor er minder uitspoeling zal zijn in voorjaar en zomer.Regulatie van ecosystemen1p
- 30Welke verklaring is juist? A geen van beide B alleen 1 C alleen 2 D zowel 1 als 2Regulatie van ecosystemenmeerkeuze2p
- 31Ontstaat koolstofdioxide bij zuurstofarme omstandigheden, bij zuurstofrijke omstandigheden of bij beide? A alleen bij zuurstofarme omstandigheden B alleen bi…Stofwisseling van de celmeerkeuze1p
- 32Licht toe hoe de aanwezigheid van urine in de mestkelder leidt tot de vorming van ammoniak.Stofwisseling van de cel2p
- 33Ontstaat blauwzuurgas bij de afbraak van eiwitten of bij de afbraak van koolhydraten? En waterstofsulfide? blauwzuurgas waterstofsulfide A eiwitten eiwitten …Stofwisseling van de celmeerkeuze2p
- 34Verklaar dit aan de hand van de gegevens in tabel 2.Stofwisseling van het organisme1p
- 35Schrijf de nummers 1 tot en met 4 onder elkaar en noteer erachter of dit een gevolg is op molecuul -, cel -, orgaan - of organisme -niveau. Gebruik elk nivea…Stofwisseling van de cel2p
- 36− Noteer de letter die het deel aangeeft waarmee je bedenkt dat je om hulp moet roepen. − Noteer de letter die het deel aangeeft dat de ademhaling regelt.Zelfregulatie van het organisme2p
Opgave 6Paddentrek
- 37Verklaar waardoor de stofwisseling van padden toeneemt bij een verhoging van de temperatuur.Stofwisseling van de cel1p
- 38Verklaar dit.Stofwisseling van de cel1p
- 39Geef dit voordeel.Interactie in ecosystemen1p
- 40Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar en noteer erachter of de betreffende uitspraak juist of onjuist is.Soortvorming2p
- 41Geef een ecologisch argument voor deze beheermaatregel.Regulatie van ecosystemen1p
- 42Licht toe waarom het belangrijk is om de lampen steeds van plaats te verwisselen.1p
- 43Noteer welk resultaat hier aanleiding toe gaf.1p
- 44Licht toe aan de hand van afbeelding 5 dat er wel aanwijzingen zijn dat hypothese 2 juist is.Zelfregulatie van het organisme1p
- 45Welk type cellen is het meest gevoelig voor licht? En waarin zal de gevoeligheid van de extra variant verschillen waardoor kleur kan worden waargenomen bij w…Zelfregulatie van het organismemeerkeuze2p
- 46Wat moet worden ingevuld bij 1 en bij 2? bij 1 bij 2 A donker groen B donker rood C donker wit D licht groen E licht rood F licht witZelfregulatie van het organismemeerkeuze2p