Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2024 · tijdvak 1

Vraag 16Last van de eikenprocessierups

2 puntenZelfregulatie van het organisme

De losgelaten brandharen worden door de wind verspreid en kunnen zo in contact komen met de huid en de kleding van mensen. De brandharen maken piepkleine wondjes in de huid, waarbij het eiwit thaumetopoïne vrijkomt. Dit giftige eiwit veroorzaakt de afgifte van stoffen in de huid die bultjes veroorzaken. Ook prikkelen deze stoffen de uiteinden van gevoels-zenuwcellen, waardoor jeuk ontstaat en een krabreflex kan volgen.

Zoals op het examen
Hoe pak je dit aan?
  1. Bij deze vraag moet je eerst bedenken wat een krabreflex precies is en welke weg de prikkel aflegt.
  2. Denk na over welke onderdelen van het zenuwstelsel bij zo'n reflex betrokken zijn.
  3. Zet naast elkaar wat het animaal zenuwstelsel en wat het autonoom zenuwstelsel doen.
  4. Beantwoord beide vragen apart en kijk daarna of je twee keuzes samen kunt combineren.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Let op dat je beide vragen beantwoordt en niet alleen de eerste, want dan verlies je al punten.
  • Verwar het animaal en het autonoom zenuwstelsel niet, want die hebben verschillende taken.
  • Kijk goed naar de volgorde van de keuzes, zodat je het antwoord met de juiste letter opschrijft.
Reflexen en de route van een prikkelAnimaal en autonoom zenuwstelselHet centraal zenuwstelsel

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 15Alle vragenVraag 17 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Geert komt thuis van een schoolkamp met op zijn borst en armen rode bultjes die erg jeuken. De bultjes zijn veroorzaakt door brandharen van eikenprocessierupsen. De eikenprocessierups afbeelding 1 (afbeelding 1) is de larve van de nachtvlinder Thaumetopoea processionea . De rupsen leven in eiken, waar ze van de bladeren eten. Het lichaam van de eikenprocessierups is bedekt met lange witte haren, met daartussen korte, zwarte brandharen. afbeelding 2 Eén rups kan 700.000 brandharen hebben. Als de rupsen of de nesten waarin ze zich bevinden worden verstoord, laten de brandharen los. Een brandhaar (afbeelding 2) kan bij de mens een hevig jeukend bultje veroorzaken. Sinds 1990 is het aantal eikenprocessierupsen sterk toegenomen. Dit komt mogelijk door klimaat-verandering, door een afname in de biodiversiteit of door een combinatie hiervan. Er zijn meerdere vlinders waarvan de rupsen brandharen hebben die huidirritatie kunnen veroorzaken. In de tabel staan de wetenschappelijke naam van een aantal van deze vlinders en de habitat van hun rupsen. wetenschappelijke naam habitat Thaumetopoea processionea processionea eikenbomen Thaumetopoea processionea pseudosolitaria eikenbomen Thaumetopoea pityocampa dennenbomen Euproctis chrysorrhoea duindoornstruiken en eikenbomen

Zonder een vergrootglas zijn details vanaf een grootte van 0,1 mm meestal te zien. Een brandhaar van de eikenprocessierups (afbeelding 2) is langer dan 0,1 mm, maar is toch niet te zien met het blote oog.

De losgelaten brandharen worden door de wind verspreid en kunnen zo in contact komen met de huid en de kleding van mensen. De brandharen maken piepkleine wondjes in de huid, waarbij het eiwit thaumetopoïne vrijkomt. Dit giftige eiwit veroorzaakt de afgifte van stoffen in de huid die bultjes veroorzaken. Ook prikkelen deze stoffen de uiteinden van gevoels-zenuwcellen, waardoor jeuk ontstaat en een krabreflex kan volgen.

Verloopt de krabreflex via het centraal zenuwstelsel? En behoort de reflexboog van de krabreflex tot het animaal of het autonoom zenuwstelsel? via het centraal zenuwstelsel animaal of autonoom zenuwstelsel A ja animaal zenuwstelsel B ja autonoom zenuwstelsel C nee animaal zenuwstelsel D nee autonoom zenuwstelsel